Mail ons

Overzicht

Het ongrijpbare grijpbaar maken

Blog 29 Oct 2018

‘Ga je groepsdynamiek volgen? Oh dat wordt fijn. Els is echt goed.’ Zo word ik als nieuwbakken Sioo-collega opgewarmd voor deelname aan de populaire Sioo-workshop ‘Omgaan met groepsdynamiek’. De workshop focust zich op het inzicht krijgen in groepsprocessen. Door het verwerven van zelfkennis en zelfvertrouwen kun je je eigen rol in groepen effectiever invullen. ‘Dan moet je eigenlijk haar boek ‘De Fontein, vind je plek’ ook lezen. Dat gaat over de aanpak die ze heeft ontwikkeld.’ De workshop was inderdaad een eyeopener en liet me kennismaken met het systemisch kijken en de invloed van het familiesysteem op organisatiesystemen. Ik zoek Els later op om dieper op de bron van De Fontein in te gaan.

Els studeerde aan de Hogere Hotelschool, op het eerste zicht een minder voor de hand liggende studie om teamtrainer en coach te worden. Els: “Op de Hogere Hotelschool liepen ze vooruit met vakken als psychologie, (leiderschaps)gedrag, en samenwerkingsanalyse. Dat waren echt mijn favoriete vakken. Door de docenten van de vakgroep Training Management Vaardigheden werd ik meegevraagd om te observeren tijdens outdoor trainingen. Dat vond ik toen zo fascinerend en dacht: als ik later groot ben, word ik trainer. Het woord (organisatie)coach kende ik toen nog niet.”

“Je kunt niet alles op gedrag- of overtuigingsniveau oplossen.”

 

Meteen na het afstuderen leek Els de tijd hier echter nog niet rijp voor, ‘eerst maar eens werkervaring opdoen’. Ze werd manager van een openingsteam bij Gran Dorado. “In deze en andere rollen heb ik veel verander- en ontwikkeltrajecten meegemaakt. Na 8 jaar intensief werken en een auto-ongeluk heb ik een sabbatical genomen en bedacht ik me dat het tijd was om het over een andere boeg te gooien. Ik was rijper en had intussen veel inzicht in groepsprocessen gekregen. Eerst ging ik als coach-gedragstrainer nog in dienst bij organisaties alvorens voor mijzelf te beginnen, maar merkte al snel dat je met gedrag alleen niet alles kunt oplossen.”

Ook op overtuigingsniveau en vanuit andere benaderingen bleken bepaalde patronen niet doorbroken te kunnen worden. “Ik ben echt gaan graven: waar zit de hefboom om mensen het gewenste gedrag te kunnen laten tonen? Hoe komt het dat iemand ineens verstijft in situaties terwijl de capaciteiten er wel zijn? Na veel opleidingen en werken met cliënten kwam ik tot de conclusie dat je hardnekkige patronen kan terugvoeren tot het systeem van herkomst. Als je dat systeem op de juiste manier kunt aankijken, krijg je beschikking over de hefboom die jou helpt bij de gewenste gedragsverandering op andere vlakken.”

Laat het stromen

Els gebruikt de metafoor van ‘De Fontein’ als theoretisch concept voor haar coachpraktijk. Door het beeld van de fontein te gebruiken, wordt duidelijk wat jouw plek in het familiesysteem is. “Stel je een prachtige fontein voor met verschillende bakken water onder elkaar, waar water van boven naar beneden stroomt. Bovenin staan je voorouders, daaronder je grootouders, daaronder je (biologische) ouders en daaronder sta jij. Als je het leven hebt doorgegeven, dan komen daaronder ook weer bakken. Per generatie staat de eerstgeborene op de eerste plek in de bak, de navolgende op plek 2 en ga zo maar door, inclusief overleden of niet-geboren kinderen. Als je daar jouw plek kunt innemen, vind je jouw plek ook met meer gemak in je privé als professionele leven. Als je op jouw plek staat, ontvang je een zichtbare kracht die essentieel is om je vervuld en stevig te voelen.”

Via de methodiek van opstellingen kan Els cliënten laten ervaren hoe het familiesysteem werkt en hoe ‘de fontein’ stroomt. “Het gaat om het bewustzijn dat je onderdeel van iets groters bent. Net als organisaties zijn families systemen en die hebben hun wetmatigheden. Als je die principes kent, kun je die voor je in plaats van tegen je laten werken. Ik snap heel goed hoe de onderstroom vanuit het familiesysteem in elkaar zit en omdat ik waarde hecht aan kwaliteit en groei wilde ik mensen echt in de diepte verder helpen. Als je de essentie niet aanpakt dan is er hooguit een tijdelijk resultaat. Je kunt jezelf wel een vaardigheid aanleren, maar merkt dan dat dit onder druk snel wegvalt.”

“Als je op jouw plek staat, ontvang je een zichtbare kracht
die essentieel is om je vervuld en stevig te voelen.”

 

Patronen

Signalen van verkeerd in De fontein staan, zijn overal zichtbaar. “Je kent mensen die altijd gedoe, pech of ziektes hebben en dan weet je dat ze niet op hun plek staan. Veel mensen staan niet goed omdat ze bijvoorbeeld verantwoordelijkheid overnemen die niet van hen is. Als je dat naar je familiesysteem trekt, dan zien veel mensen wel parallellen met de patronen die ze op werkgebied vertonen.” Els geeft het voorbeeld van haar moeder, een mooie, slimme, sterke vrouw, én overbezorgd. Dat ‘én’ moet worden benadrukt omdat je de mindere kanten van iemand evenzeer moet kunnen accepteren om je plek in te nemen. “Omdat mijn moeder zo overbezorgd was, zorgde ik altijd dat ik zo braaf mogelijk was zodat zij zich geen zorgen zou maken. Door verantwoordelijkheid over te nemen die niet van mij was, kwam ik boven haar in De Fontein te staan. Dan krijg je een patroon dat je makkelijker geeft, dan ontvangt. Dat patroon bleef zich herhalen in mijn leven. Mijn bazen waren vaak blij met me, ik bleef werk op me nemen dat niet van mij was.”

Ook op andere manieren kun je ‘opstijgen in de fontein’, waardoor je niet meer op jouw plek staat. “Als je je ouders niet boven je kunt zetten, omdat je facetten van hun gedrag en karakter niet kunt accepteren, stijg je op. Je kunt daarin wel gelijk hebben, maar De Fontein werkt niet volgens ethiek. Ouders zijn de hele package deal, al het mooie, al het minder mooie en ook alles waar je naar verlangt en niet krijgt. Natuurlijk lijkt het in bepaalde gevallen heel logisch dat je je ouders hun plek niet gunt, maar ouders geven alles wat ze kunnen geven. Je hebt als kind niets te eisen. Los van je gelijk dat je een tekort hebt ervaren, word je niet gelukkiger als je daaraan vasthoudt.”

“Je kunt wel gelijk hebben, maar De Fontein werkt niet volgens ethiek.
Ouders zijn de hele package deal.”

 

Het is dan ook de kunst om aan te gaan wat van jou is, want het patroon uit je familiesysteem herhaalt zich in je werk en je relaties. “Dat zie je bijvoorbeeld wanneer mensen altijd klagen over de  organisatielaag boven hen. Grote kans dat ze minimaal een van hun ouders afwijzen. Omdat je 50% je biologische vader bent en 50% je biologische moeder bent, zul je ook jezelf diep van binnen afwijzen en beklijven successen niet. Als je je vader niet wilt erkennen, dan uit zich dat in bewijsdrang en vaak mot met de lagen boven je. Als je dat wel lukt, krijg je je natuurlijke  daadkracht ter beschikking. Wanneer je je moeder boven je kan plaatsen in De Fontein, dan kun je je beter verbinden met anderen en kosten groepen je ook minder energie.”

Dat er patronen zijn die al generaties lang worden doorgegeven is een gegeven. Het goede nieuws is dat het kan stoppen bij jou. “Kinderen voelen of hun ouders behoeftig zijn en ze gaan in eerste instantie voor jou zorgen. Maar omdat het kind het toch niet kan dragen, krijgen ze vaak een oordeel over jou. Pas als jij goed op je plek kan staan, kan jouw kind dat ook.”

Bron van De Fontein

De  cliënten van Els zijn ervaren, hoogopgeleid en hardwerkend; een kritische doelgroep. “Door mijn ervaring kan ik een verband leggen tussen het huidige gedrag en patronen in het familiesysteem. Het is wel een uitdaging om dit bij cognitief sterke mensen te laten binnenkomen. Ik heb wel eens gehoord dat ik te weinig aan bronvermelding doe. Dat klopt ook. Ik heb verschillende theorieën met elkaar en mijn eigen inzichten verbonden. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat De Fontein werkt. Clienten voelen dat De Fontein werkt. De belangrijkste bron en inspiratie heb ik bij Bert Hellinger gehaald, die ik ook heb zien werken. Ik heb een diep respect voor zijn inzichten. Een andere leermeester is Elmer Hendrix. Hij is een van mijn opleiders op het systemisch vlak geweest en heeft mij geleerd om heel zuiver te kijken. Ik wil ongrijpbaarheid grijpbaar maken. Als onzichtbare patronen zichtbaar worden, worden ze immers beter hanteerbaar.”

“Ik wil ongrijpbaarheid grijpbaar maken. Als onzichtbare patronen zichtbaar worden,
worden ze beter hanteerbaar.”

 

Welke inzichten krijgen mensen dan bijvoorbeeld? “Als iemand zijn vader afwijst, dan heeft die persoon vaak veel geldingsdrang. Als je die persoon in je team hebt, dan is het belangrijk te weten als leidinggevende dat je daar dus niet zo veel invloed op kunt hebben, want hij ziet je niet echt. Hij of zij zoekt dan mogelijk een tweede vaderfiguur om tegen te rebelleren en zal sowieso moeite hebben met de persoon op jouw positie. Een wetmatigheid is dat je alleen kunt dragen wat van jou is, want als je verantwoordelijkheid van iemand anders overneemt dan verzwak je uiteindelijk zowel jezelf als die ander.” Dit herkennen helpt je met deze persoon om te gaan. Op teamniveau spelen systemische patronen een rol: vaak zie je dat de rol die mensen in het systeem van herkomst hebben, ook wordt opgenomen in andere systemen, waaronder in organisaties.

Benieuwd naar het vervolg van dit artikel? Het staat in ons jubileummagazine dat je ontvangt op Sioo Next 60. Als je daar nú voor aanmeldt, maak je kans op een exemplaar van De Fontein! Dus: meld je aan, stuur je ontvangstbewijs naar ons door en wij leggen het op 27 november voor je klaar. (De eerste tien inzendingen zullen beloond worden.)

Bestel je ticket!

‘Ga je groepsdynamiek volgen? Oh dat wordt fijn. Els is echt goed.’ Zo word ik als nieuwbakken Sioo-collega opgewarmd voor deelname aan de populaire Sioo-workshop ‘Omgaan met groepsdynamiek’. De workshop focust zich op het inzicht krijgen in groepsprocessen. Door het verwerven van zelfkennis en zelfvertrouwen kun je je eigen rol in groepen effectiever invullen. ‘Dan moet je eigenlijk haar boek ‘De Fontein, vind je plek’ ook lezen. Dat gaat over de aanpak die ze heeft ontwikkeld.’ De workshop was inderdaad een eyeopener en liet me kennismaken met het systemisch kijken en de invloed van het familiesysteem op organisatiesystemen. Ik zoek Els later op om dieper op de bron van De Fontein in te gaan.

Els studeerde aan de Hogere Hotelschool, op het eerste zicht een minder voor de hand liggende studie om teamtrainer en coach te worden. Els: “Op de Hogere Hotelschool liepen ze vooruit met vakken als psychologie, (leiderschaps)gedrag, en samenwerkingsanalyse. Dat waren echt mijn favoriete vakken. Door de docenten van de vakgroep Training Management Vaardigheden werd ik meegevraagd om te observeren tijdens outdoor trainingen. Dat vond ik toen zo fascinerend en dacht: als ik later groot ben, word ik trainer. Het woord (organisatie)coach kende ik toen nog niet.”

“Je kunt niet alles op gedrag- of overtuigingsniveau oplossen.”

 

Meteen na het afstuderen leek Els de tijd hier echter nog niet rijp voor, ‘eerst maar eens werkervaring opdoen’. Ze werd manager van een openingsteam bij Gran Dorado. “In deze en andere rollen heb ik veel verander- en ontwikkeltrajecten meegemaakt. Na 8 jaar intensief werken en een auto-ongeluk heb ik een sabbatical genomen en bedacht ik me dat het tijd was om het over een andere boeg te gooien. Ik was rijper en had intussen veel inzicht in groepsprocessen gekregen. Eerst ging ik als coach-gedragstrainer nog in dienst bij organisaties alvorens voor mijzelf te beginnen, maar merkte al snel dat je met gedrag alleen niet alles kunt oplossen.”

Ook op overtuigingsniveau en vanuit andere benaderingen bleken bepaalde patronen niet doorbroken te kunnen worden. “Ik ben echt gaan graven: waar zit de hefboom om mensen het gewenste gedrag te kunnen laten tonen? Hoe komt het dat iemand ineens verstijft in situaties terwijl de capaciteiten er wel zijn? Na veel opleidingen en werken met cliënten kwam ik tot de conclusie dat je hardnekkige patronen kan terugvoeren tot het systeem van herkomst. Als je dat systeem op de juiste manier kunt aankijken, krijg je beschikking over de hefboom die jou helpt bij de gewenste gedragsverandering op andere vlakken.”

Laat het stromen

Els gebruikt de metafoor van ‘De Fontein’ als theoretisch concept voor haar coachpraktijk. Door het beeld van de fontein te gebruiken, wordt duidelijk wat jouw plek in het familiesysteem is. “Stel je een prachtige fontein voor met verschillende bakken water onder elkaar, waar water van boven naar beneden stroomt. Bovenin staan je voorouders, daaronder je grootouders, daaronder je (biologische) ouders en daaronder sta jij. Als je het leven hebt doorgegeven, dan komen daaronder ook weer bakken. Per generatie staat de eerstgeborene op de eerste plek in de bak, de navolgende op plek 2 en ga zo maar door, inclusief overleden of niet-geboren kinderen. Als je daar jouw plek kunt innemen, vind je jouw plek ook met meer gemak in je privé als professionele leven. Als je op jouw plek staat, ontvang je een zichtbare kracht die essentieel is om je vervuld en stevig te voelen.”

Via de methodiek van opstellingen kan Els cliënten laten ervaren hoe het familiesysteem werkt en hoe ‘de fontein’ stroomt. “Het gaat om het bewustzijn dat je onderdeel van iets groters bent. Net als organisaties zijn families systemen en die hebben hun wetmatigheden. Als je die principes kent, kun je die voor je in plaats van tegen je laten werken. Ik snap heel goed hoe de onderstroom vanuit het familiesysteem in elkaar zit en omdat ik waarde hecht aan kwaliteit en groei wilde ik mensen echt in de diepte verder helpen. Als je de essentie niet aanpakt dan is er hooguit een tijdelijk resultaat. Je kunt jezelf wel een vaardigheid aanleren, maar merkt dan dat dit onder druk snel wegvalt.”

“Als je op jouw plek staat, ontvang je een zichtbare kracht
die essentieel is om je vervuld en stevig te voelen.”

 

Patronen

Signalen van verkeerd in De fontein staan, zijn overal zichtbaar. “Je kent mensen die altijd gedoe, pech of ziektes hebben en dan weet je dat ze niet op hun plek staan. Veel mensen staan niet goed omdat ze bijvoorbeeld verantwoordelijkheid overnemen die niet van hen is. Als je dat naar je familiesysteem trekt, dan zien veel mensen wel parallellen met de patronen die ze op werkgebied vertonen.” Els geeft het voorbeeld van haar moeder, een mooie, slimme, sterke vrouw, én overbezorgd. Dat ‘én’ moet worden benadrukt omdat je de mindere kanten van iemand evenzeer moet kunnen accepteren om je plek in te nemen. “Omdat mijn moeder zo overbezorgd was, zorgde ik altijd dat ik zo braaf mogelijk was zodat zij zich geen zorgen zou maken. Door verantwoordelijkheid over te nemen die niet van mij was, kwam ik boven haar in De Fontein te staan. Dan krijg je een patroon dat je makkelijker geeft, dan ontvangt. Dat patroon bleef zich herhalen in mijn leven. Mijn bazen waren vaak blij met me, ik bleef werk op me nemen dat niet van mij was.”

Ook op andere manieren kun je ‘opstijgen in de fontein’, waardoor je niet meer op jouw plek staat. “Als je je ouders niet boven je kunt zetten, omdat je facetten van hun gedrag en karakter niet kunt accepteren, stijg je op. Je kunt daarin wel gelijk hebben, maar De Fontein werkt niet volgens ethiek. Ouders zijn de hele package deal, al het mooie, al het minder mooie en ook alles waar je naar verlangt en niet krijgt. Natuurlijk lijkt het in bepaalde gevallen heel logisch dat je je ouders hun plek niet gunt, maar ouders geven alles wat ze kunnen geven. Je hebt als kind niets te eisen. Los van je gelijk dat je een tekort hebt ervaren, word je niet gelukkiger als je daaraan vasthoudt.”

“Je kunt wel gelijk hebben, maar De Fontein werkt niet volgens ethiek.
Ouders zijn de hele package deal.”

 

Het is dan ook de kunst om aan te gaan wat van jou is, want het patroon uit je familiesysteem herhaalt zich in je werk en je relaties. “Dat zie je bijvoorbeeld wanneer mensen altijd klagen over de  organisatielaag boven hen. Grote kans dat ze minimaal een van hun ouders afwijzen. Omdat je 50% je biologische vader bent en 50% je biologische moeder bent, zul je ook jezelf diep van binnen afwijzen en beklijven successen niet. Als je je vader niet wilt erkennen, dan uit zich dat in bewijsdrang en vaak mot met de lagen boven je. Als je dat wel lukt, krijg je je natuurlijke  daadkracht ter beschikking. Wanneer je je moeder boven je kan plaatsen in De Fontein, dan kun je je beter verbinden met anderen en kosten groepen je ook minder energie.”

Dat er patronen zijn die al generaties lang worden doorgegeven is een gegeven. Het goede nieuws is dat het kan stoppen bij jou. “Kinderen voelen of hun ouders behoeftig zijn en ze gaan in eerste instantie voor jou zorgen. Maar omdat het kind het toch niet kan dragen, krijgen ze vaak een oordeel over jou. Pas als jij goed op je plek kan staan, kan jouw kind dat ook.”

Bron van De Fontein

De  cliënten van Els zijn ervaren, hoogopgeleid en hardwerkend; een kritische doelgroep. “Door mijn ervaring kan ik een verband leggen tussen het huidige gedrag en patronen in het familiesysteem. Het is wel een uitdaging om dit bij cognitief sterke mensen te laten binnenkomen. Ik heb wel eens gehoord dat ik te weinig aan bronvermelding doe. Dat klopt ook. Ik heb verschillende theorieën met elkaar en mijn eigen inzichten verbonden. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat De Fontein werkt. Clienten voelen dat De Fontein werkt. De belangrijkste bron en inspiratie heb ik bij Bert Hellinger gehaald, die ik ook heb zien werken. Ik heb een diep respect voor zijn inzichten. Een andere leermeester is Elmer Hendrix. Hij is een van mijn opleiders op het systemisch vlak geweest en heeft mij geleerd om heel zuiver te kijken. Ik wil ongrijpbaarheid grijpbaar maken. Als onzichtbare patronen zichtbaar worden, worden ze immers beter hanteerbaar.”

“Ik wil ongrijpbaarheid grijpbaar maken. Als onzichtbare patronen zichtbaar worden,
worden ze beter hanteerbaar.”

 

Welke inzichten krijgen mensen dan bijvoorbeeld? “Als iemand zijn vader afwijst, dan heeft die persoon vaak veel geldingsdrang. Als je die persoon in je team hebt, dan is het belangrijk te weten als leidinggevende dat je daar dus niet zo veel invloed op kunt hebben, want hij ziet je niet echt. Hij of zij zoekt dan mogelijk een tweede vaderfiguur om tegen te rebelleren en zal sowieso moeite hebben met de persoon op jouw positie. Een wetmatigheid is dat je alleen kunt dragen wat van jou is, want als je verantwoordelijkheid van iemand anders overneemt dan verzwak je uiteindelijk zowel jezelf als die ander.” Dit herkennen helpt je met deze persoon om te gaan. Op teamniveau spelen systemische patronen een rol: vaak zie je dat de rol die mensen in het systeem van herkomst hebben, ook wordt opgenomen in andere systemen, waaronder in organisaties.

Benieuwd naar het vervolg van dit artikel? Het staat in ons jubileummagazine dat je ontvangt op Sioo Next 60. Als je daar nú voor aanmeldt, maak je kans op een exemplaar van De Fontein! Dus: meld je aan, stuur je ontvangstbewijs naar ons door en wij leggen het op 27 november voor je klaar. (De eerste tien inzendingen zullen beloond worden.)

Bestel je ticket!