Mail ons

Overzicht

De smaakmakers van Sioo: Birgit Dewez en Jacqueline Sibbes

Blogpost 8 Jun 2021

In ‘De smaakmakers van Sioo’ geven we de vele partners en docenten uit ons netwerk een gezicht door hen het hemd van het lijf te vragen over hun kennis, ervaring, inspiratiebronnen én band met Sioo. Deze keer zoeken we Birgit Dewez en Jacqueline Sibbes op, beiden sinds 2012 verbonden aan de workshop Intern Adviseren.

Birgit en Jacqueline werken beiden als interne professionals in grote (non-profit)organisaties. Jacqueline in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en Birgit als rijksconsultant bij de Rijksoverheid. Ze leerden elkaar kennen door Sioo’s opleiding Advanced Change Methodologies, die ze in 2005 afrondden en waarna ze aan elkaar gekoppeld werden als docentenduo. Birgit: “We hadden natuurlijk wel al een klik vanuit de ACM, zowel vanuit inhoud als vanuit moraliteit en opvattingen over het vak van ‘interne adviseur’; wat dat inhoudt, hoe je dat uitoefent en hoe je dat op een fatsoenlijke en effectieve manier doet.”

Hoe heeft jullie professionele pad er tot dusver uitgezien?

Voor Jacqueline begon het eigenlijk allemaal met een prijsvraag die ze op de middelbare school had gewonnen. Jacqueline: “Ik mocht een week te gast zijn bij de gemeente Amsterdam. Daar zag ik wat je kan betekenen als professional in een non-profit bureaucratie die zich bezighoudt met burgerschap, basisvoorzieningen, basisdemocratie en ordentelijk samenleven. Dat is me altijd bijgebleven. Ik ging sociologie studeren in Groningen. Een enorm brede studie. Waar ik me tot tien jaar terug eigenlijk nooit een socioloog heb gevoeld, voel ik me de laatste jaren juist steeds meer op mijn gemak als socioloog en hoe dat terugkomt in mijn werk. Ik maak regelmatig mee dat respectvol samenwerken in  grote organisaties niet vanzelf gaat. Sinds ik ook vertrouwenspersoon ben, is mijn rol niet alleen naast medewerkers staan, maar ook het helpen om awareness te creëren bij leidinggevenden over respectvol omgaan met je medewerkers. In de afgelopen jaren heb ik af en toe als externe professional gewerkt, maar meestal intern. Onder andere bij Universiteit Groningen, het Provinciaal Vrouwenbureau, diverse onderwijsorganisaties en nu al heel lang bij het UMCG in Groningen. Ik kan wel zeggen dat ik inmiddels veel te bieden heb aan grote bureaucratieën met veel stakeholders, complexe vraagstukken en eigenaarschap voor de samenleving.”

Ook Birgit heeft een middelbare schooltijd-casus. Birgit: “In de brugklas kreeg ik voor het vak geschiedenis de opdracht om de Germaanse en Griekse mythologie te vergelijken. Ik weet nog dat ik in het werkstuk aangaf dat ik dacht dat de verschillen tussen de Griekse en Germaanse mythologie te maken hadden met de verschillen tussen de twee samenlevingen. Voor mij was dat een soort vanzelfsprekendheid, de docent was – tot mijn verbazing – onder de indruk van dat inzicht. Ik besloot hier meer mee te gaan doen en ging andragologie en culturele antropologie studeren in Amsterdam. Toen ik ontdekte dat ik mijn studie meer op maat kon maken, heb ik een vrij-doctoraal programma massapsychologie samengesteld met politicologie en filosofie als bijvakken. Met veel plezier heb ik mijn studie afgerond. Daarna ben ik via (markt)onderzoek naar de overheid gegaan, heb daar onder andere onderzoek gedaan naar effectiviteit van communicatie(campagnes) en heb een aantal jaren als zzp’er gewerkt. Uiteindelijk ben ik weer naar de Rijksoverheid teruggegaan in de rol van manager. Ik wissel regelmatig van rol tussen die van manager en adviseur. De ervaringen versterken elkaar en houden mij in elke rol scherp. Sioo kende ik al in de jaren ’70 omdat mijn vader toen een opleiding Organisatiekunde bij Sioo volgde. Wij voerden eindeloze gesprekken met elkaar.”

Wat is belangrijk voor de ontwikkeling van de interne adviseur?

De laatste jaren lijkt er een revival te zijn voor de interne organisatieadviseur of -coach. Dat kunnen Birgit en Jacqueline wel verklaren: “Hardnekkige problemen (wicked problems) zijn niet in een handomdraai op te lossen. De interne adviseur “leeft” zelf in de organisatie en weet vaak precies wat er speelt onder het oppervlak. Als er gêne in de organisatie bestaat over issues, kan het lastig zijn om hulp te vragen. Sommige onderwerpen zijn te precair of nog te vaag om extern te beleggen. Maar vaak is het wel de interne adviseur die een externe adviseur ‘inhuurt’. Soms als externe legitimatie voor lastige maatregelen die genomen moeten worden en vanwege specifieke kennis die intern ontbreekt.” Een goed samenspel tussen de interne en externe positie levert vaak goede resultaten op, is hun ervaring.

Het is vaak lastig voor interne adviseurs om vorm te geven aan hun ontwikkeling. “Onze deelnemers waarderen het dat we ze vrij(er) en creatiever maken in hun denken en handelen. We kijken op meerdere manieren naar een casus en dit brengt mee dat er meerdere waarheden tegelijkertijd aan de orde kunnen zijn. Dat vergt van de interne adviseur creativiteit en zelf nadenken over wat wijs en verstandig handelen is. Ze waarderen het ook dat we streng zijn. En dan bedoelen ze: streng in de eisen ten aanzien van advieskwaliteit en vaardigheden én ten aanzien van integriteit en moed. Wat ze ook enorm waarderen is dat we de theorie direct in de workshop in praktijk brengen en met onze eigen voorbeelden laten zien hoe het anders kan. Dat nodigt hen ook uit iets anders te doen en de ervaring mee te nemen naar hun eigen werkpraktijk. Wat belangrijk is voor de interne adviseur is overigens ook belangrijk voor de manager en vice versa. Het boek ‘leading from the middle’ is heel herkenbaar voor adviseurs, ook zij opereren vaak vanuit het midden.”

Wat zorgt ervoor dat het voor jullie interessant blijft?

Birgit houdt ervan om te onderzoeken, om uit te zoeken hoe ‘het’ nu precies zit. “Elke leergang vernieuwen we weer onderdelen van het programma. De praktijk van de deelnemers en hun dilemma’s en leervragen bepalen ons aanbod en onze aanpak. Zo is het uiteindelijke programma steeds maatwerk. Ik geniet van de intellectuele uitdaging die het vormgeven van een opleiding vraagt en leer elke keer weer. Welke theorie en welk inzicht voegt iets toe of maakt het verschil. Het is heel inspirerend om met deelnemers te werken die zichzelf verder willen ontwikkelen én om hun organisatie verder te helpen.”

Jacqueline: “Ik beleef er elke keer weer plezier aan om met Birgit gesprekken te voeren over wat je nu precies doet en het expliciet maken van je redenatie en opvattingen. Daarnaast blijf ik het boeiend vinden dat deelnemers inzichten opdoen over zichzelf, het vak en hun organisatie. Het is steeds weer bijzonder om te zien dat deelnemers los van hun professie (HR, ICT, Communicatie, Control, etc) elkaars vraagstukken herkennen.”

Hoe willen jullie je verder en ontwikkelen en hoe word je daarin geïnspireerd?

Birgit: “Ik ben nu manager bij een rijksbreed werkende pool van rijksconsultants. Naast het managen voer ik opdrachten uit, vaak bij opdrachten die te maken hebben met leren en ontwikkelen op de werkvloer. In de eigen organisatie ben ik daar ook mee bezig. Mijn collega’s en ik noemen deze werkplek en positie vaak een snoepwinkel voor veranderkundigen en organisatieadviseurs. Voorlopig is daar nog genoeg te doen en te vinden. Ik vind het vanzelfsprekend om me te blijven ontwikkelen en heb behoefte om mijzelf van tijd tot tijd uit te dagen door met iets nieuws aan de slag te gaan. Wellicht zie ik mezelf op termijn een rol in een Raad van Toezicht vervullen.”

Jacqueline: “Meedoen in een denktank lijkt me geweldig: helemaal vrij zijn, over hele moeilijke dingen nadenken en in gesprek zijn in de volle breedte van de samenleving. Ik denk dat mensen tot veel in staat zijn en dat je kunt blijven leren. Dat je dat leren versterkt door vanuit verschillende disciplines te putten. Zoals het concept ‘positieve gezondheid’ nu leidend is in toekomstplannen voor de gezondheidszorg, zo is er ook behoefte aan vernieuwende manieren van werken in organisaties.”

Gevraagd naar inspiratiebronnen zeggen de dames graag in het werk van o.a. Carl Weick, Hans Vermaak, Odette Moeskops, Manon Ruijters, Edu Feltmann, Michel Foucault, Edgar Schein, Donald Schön en Chris Argyris te duiken. “En we mixen dat met inspiratie uit film, kunst en literatuur en de dagelijkse rijkdom van uiterst bevredigend, inspirerend werk én de hilarische en ontroerende werkelijkheid van alledag in organisaties. Onmisbaar daarbij: professional friends!”

Nieuwsgierig geworden naar Birgit en Jacqueline en de workshop ‘Intern adviseren’?

In ‘De smaakmakers van Sioo’ geven we de vele partners en docenten uit ons netwerk een gezicht door hen het hemd van het lijf te vragen over hun kennis, ervaring, inspiratiebronnen én band met Sioo. Deze keer zoeken we Birgit Dewez en Jacqueline Sibbes op, beiden sinds 2012 verbonden aan de workshop Intern Adviseren.

Birgit en Jacqueline werken beiden als interne professionals in grote (non-profit)organisaties. Jacqueline in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en Birgit als rijksconsultant bij de Rijksoverheid. Ze leerden elkaar kennen door Sioo’s opleiding Advanced Change Methodologies, die ze in 2005 afrondden en waarna ze aan elkaar gekoppeld werden als docentenduo. Birgit: “We hadden natuurlijk wel al een klik vanuit de ACM, zowel vanuit inhoud als vanuit moraliteit en opvattingen over het vak van ‘interne adviseur’; wat dat inhoudt, hoe je dat uitoefent en hoe je dat op een fatsoenlijke en effectieve manier doet.”

Hoe heeft jullie professionele pad er tot dusver uitgezien?

Voor Jacqueline begon het eigenlijk allemaal met een prijsvraag die ze op de middelbare school had gewonnen. Jacqueline: “Ik mocht een week te gast zijn bij de gemeente Amsterdam. Daar zag ik wat je kan betekenen als professional in een non-profit bureaucratie die zich bezighoudt met burgerschap, basisvoorzieningen, basisdemocratie en ordentelijk samenleven. Dat is me altijd bijgebleven. Ik ging sociologie studeren in Groningen. Een enorm brede studie. Waar ik me tot tien jaar terug eigenlijk nooit een socioloog heb gevoeld, voel ik me de laatste jaren juist steeds meer op mijn gemak als socioloog en hoe dat terugkomt in mijn werk. Ik maak regelmatig mee dat respectvol samenwerken in  grote organisaties niet vanzelf gaat. Sinds ik ook vertrouwenspersoon ben, is mijn rol niet alleen naast medewerkers staan, maar ook het helpen om awareness te creëren bij leidinggevenden over respectvol omgaan met je medewerkers. In de afgelopen jaren heb ik af en toe als externe professional gewerkt, maar meestal intern. Onder andere bij Universiteit Groningen, het Provinciaal Vrouwenbureau, diverse onderwijsorganisaties en nu al heel lang bij het UMCG in Groningen. Ik kan wel zeggen dat ik inmiddels veel te bieden heb aan grote bureaucratieën met veel stakeholders, complexe vraagstukken en eigenaarschap voor de samenleving.”

Ook Birgit heeft een middelbare schooltijd-casus. Birgit: “In de brugklas kreeg ik voor het vak geschiedenis de opdracht om de Germaanse en Griekse mythologie te vergelijken. Ik weet nog dat ik in het werkstuk aangaf dat ik dacht dat de verschillen tussen de Griekse en Germaanse mythologie te maken hadden met de verschillen tussen de twee samenlevingen. Voor mij was dat een soort vanzelfsprekendheid, de docent was – tot mijn verbazing – onder de indruk van dat inzicht. Ik besloot hier meer mee te gaan doen en ging andragologie en culturele antropologie studeren in Amsterdam. Toen ik ontdekte dat ik mijn studie meer op maat kon maken, heb ik een vrij-doctoraal programma massapsychologie samengesteld met politicologie en filosofie als bijvakken. Met veel plezier heb ik mijn studie afgerond. Daarna ben ik via (markt)onderzoek naar de overheid gegaan, heb daar onder andere onderzoek gedaan naar effectiviteit van communicatie(campagnes) en heb een aantal jaren als zzp’er gewerkt. Uiteindelijk ben ik weer naar de Rijksoverheid teruggegaan in de rol van manager. Ik wissel regelmatig van rol tussen die van manager en adviseur. De ervaringen versterken elkaar en houden mij in elke rol scherp. Sioo kende ik al in de jaren ’70 omdat mijn vader toen een opleiding Organisatiekunde bij Sioo volgde. Wij voerden eindeloze gesprekken met elkaar.”

Wat is belangrijk voor de ontwikkeling van de interne adviseur?

De laatste jaren lijkt er een revival te zijn voor de interne organisatieadviseur of -coach. Dat kunnen Birgit en Jacqueline wel verklaren: “Hardnekkige problemen (wicked problems) zijn niet in een handomdraai op te lossen. De interne adviseur “leeft” zelf in de organisatie en weet vaak precies wat er speelt onder het oppervlak. Als er gêne in de organisatie bestaat over issues, kan het lastig zijn om hulp te vragen. Sommige onderwerpen zijn te precair of nog te vaag om extern te beleggen. Maar vaak is het wel de interne adviseur die een externe adviseur ‘inhuurt’. Soms als externe legitimatie voor lastige maatregelen die genomen moeten worden en vanwege specifieke kennis die intern ontbreekt.” Een goed samenspel tussen de interne en externe positie levert vaak goede resultaten op, is hun ervaring.

Het is vaak lastig voor interne adviseurs om vorm te geven aan hun ontwikkeling. “Onze deelnemers waarderen het dat we ze vrij(er) en creatiever maken in hun denken en handelen. We kijken op meerdere manieren naar een casus en dit brengt mee dat er meerdere waarheden tegelijkertijd aan de orde kunnen zijn. Dat vergt van de interne adviseur creativiteit en zelf nadenken over wat wijs en verstandig handelen is. Ze waarderen het ook dat we streng zijn. En dan bedoelen ze: streng in de eisen ten aanzien van advieskwaliteit en vaardigheden én ten aanzien van integriteit en moed. Wat ze ook enorm waarderen is dat we de theorie direct in de workshop in praktijk brengen en met onze eigen voorbeelden laten zien hoe het anders kan. Dat nodigt hen ook uit iets anders te doen en de ervaring mee te nemen naar hun eigen werkpraktijk. Wat belangrijk is voor de interne adviseur is overigens ook belangrijk voor de manager en vice versa. Het boek ‘leading from the middle’ is heel herkenbaar voor adviseurs, ook zij opereren vaak vanuit het midden.”

Wat zorgt ervoor dat het voor jullie interessant blijft?

Birgit houdt ervan om te onderzoeken, om uit te zoeken hoe ‘het’ nu precies zit. “Elke leergang vernieuwen we weer onderdelen van het programma. De praktijk van de deelnemers en hun dilemma’s en leervragen bepalen ons aanbod en onze aanpak. Zo is het uiteindelijke programma steeds maatwerk. Ik geniet van de intellectuele uitdaging die het vormgeven van een opleiding vraagt en leer elke keer weer. Welke theorie en welk inzicht voegt iets toe of maakt het verschil. Het is heel inspirerend om met deelnemers te werken die zichzelf verder willen ontwikkelen én om hun organisatie verder te helpen.”

Jacqueline: “Ik beleef er elke keer weer plezier aan om met Birgit gesprekken te voeren over wat je nu precies doet en het expliciet maken van je redenatie en opvattingen. Daarnaast blijf ik het boeiend vinden dat deelnemers inzichten opdoen over zichzelf, het vak en hun organisatie. Het is steeds weer bijzonder om te zien dat deelnemers los van hun professie (HR, ICT, Communicatie, Control, etc) elkaars vraagstukken herkennen.”

Hoe willen jullie je verder en ontwikkelen en hoe word je daarin geïnspireerd?

Birgit: “Ik ben nu manager bij een rijksbreed werkende pool van rijksconsultants. Naast het managen voer ik opdrachten uit, vaak bij opdrachten die te maken hebben met leren en ontwikkelen op de werkvloer. In de eigen organisatie ben ik daar ook mee bezig. Mijn collega’s en ik noemen deze werkplek en positie vaak een snoepwinkel voor veranderkundigen en organisatieadviseurs. Voorlopig is daar nog genoeg te doen en te vinden. Ik vind het vanzelfsprekend om me te blijven ontwikkelen en heb behoefte om mijzelf van tijd tot tijd uit te dagen door met iets nieuws aan de slag te gaan. Wellicht zie ik mezelf op termijn een rol in een Raad van Toezicht vervullen.”

Jacqueline: “Meedoen in een denktank lijkt me geweldig: helemaal vrij zijn, over hele moeilijke dingen nadenken en in gesprek zijn in de volle breedte van de samenleving. Ik denk dat mensen tot veel in staat zijn en dat je kunt blijven leren. Dat je dat leren versterkt door vanuit verschillende disciplines te putten. Zoals het concept ‘positieve gezondheid’ nu leidend is in toekomstplannen voor de gezondheidszorg, zo is er ook behoefte aan vernieuwende manieren van werken in organisaties.”

Gevraagd naar inspiratiebronnen zeggen de dames graag in het werk van o.a. Carl Weick, Hans Vermaak, Odette Moeskops, Manon Ruijters, Edu Feltmann, Michel Foucault, Edgar Schein, Donald Schön en Chris Argyris te duiken. “En we mixen dat met inspiratie uit film, kunst en literatuur en de dagelijkse rijkdom van uiterst bevredigend, inspirerend werk én de hilarische en ontroerende werkelijkheid van alledag in organisaties. Onmisbaar daarbij: professional friends!”

Nieuwsgierig geworden naar Birgit en Jacqueline en de workshop ‘Intern adviseren’?