Mail ons

Overzicht

Frame creation: nieuwe oplossingsrichtingen voor taaie organisatievraagstukken

Blogpost 2 May 2019

De afgelopen jaren zien we binnen organisaties een groeiende belangstelling voor Design Thinking. Design Thinking is een breed begrip dat verwijst naar het specifieke gedachtegoed in het vak van ontwerpers. Een van de mensen die er onderzoek naar heeft gedaan is Kees Dorst. In een vergelijkbaar onderzoek als dat Donald Schön heeft gedaan naar professionals, heeft Kees onderzocht wat nu zo typerend is voor ontwerpers. Hij stelt dat ontwerpen een andere manier van redeneren vraagt dan gebruikelijk.

Kees geeft de manier van redeneren grafisch weer op een hele basale manier met WHAT = elementen waaruit de wereld bestaat; HOW = werkende principe, patroon van relaties tussen elementen; en OUTCOME =  fenomeen in de werkelijkheid, het resultaat van het proces waar elementen volgens het patroon van relaties interacteren.

Deductie en inductie

De meest gebruikte manieren van redeneren zijn deductie en inductie. Inductie gaat over het redeneren van oorzaak naar gevolg: WHAT en HOW zijn bekend en daarmee is de OUTCOME te voorspellen. Als voorbeeld: we zien de planeten in de hemel, we kennen de natuurkundige wetten en kunnen daarmee voorspellen wanneer welke planeet waar zal staan.

Bij inductie zijn WHAT en de OUTCOME bekend en zoeken we naar het patroon van relaties dat daarin verscholen ligt. Uitgaande van het vorige voorbeeld –in de tijd dat we de natuurkundige wetten nog niet kenden- zagen we de planeten en de banen die zij aflegden. Daaruit hebben we de natuurkundige wetten afgeleid.

Abductie

‘Ontwerpdenken’ heeft een eigen soort logica. Kees onderscheidt daarin twee manieren van denken. De eerste manier noemt hij abductie: de manier van redeneren bij het oplossen van problemen op basis van ervaring. We kennen de beoogde uitkomst en gebruiken de bekende relatiepatronen om het WHAT te bedenken. 

Abductie werkt goed bij de meeste problemen die we tegen komen. Bij expert-ontwerpers vond Kees echter nog een manier om problemen op te lossen. Die manier noemt Kees design-abductie. In die manier van redeneren zijn zowel WHAT en HOW onbekend. Dat maakt hele creatieve oplossingen mogelijk.

Deze laatste manier van redeneren is uitermate geschikt voor het oppakken van vastgelopen vraagstukken, vraagstukken waar middels gewone abductie geen oplossingen gevonden worden. Design-abductie vergroot de oplossingsruimte enorm. Het is daarmee uitermate geschikt voor open, dynamische, complexe en genetwerkte vraagstukken. Het is echter ook een lastige manier, want hoe los je een vergelijking op met zoveel onbekenden. Expert-ontwerpers – zo vond Kees – doen dat door ‘framing’: In een frame worden tegelijkertijd de OUTCOME en HOW gekoppeld. Door bijvoorbeeld via een bepaalde metafoor naar het vraagstuk te kijken, komen bepaalde oplossingsrichtingen tevoorschijn.

Frame creation

Afgelopen jaren heeft Kees deze manier van denken doorontwikkeld naar een methode: de frame creation-methode om taaie vraagstukken op te pakken. Kees en zijn navolgers werken er succesvol mee in allerlei omgevingen: met gemeenten rond onveilig uitgaansleven, met buurten rond de overlast van infrastructurele projecten, met de Verenigde Naties rond duurzaamheidsopgaven en ook met bijvoorbeeld winkels rond winkeldiefstal.

In de workshops en masterclass van Kees Dorst tijdens het Sioo Internationaal systeemfestival op kan je verder kennismaken met de achtergronden en de methode. Tijdens de workshop op 6 juni word je uitgenodigd mee te doen in een van de actuele cases.

  • Zo brengt de gemeente Amsterdam een casus in: zij gaan aan de slag met het hoognodige onderhoud aan honderden kilometers kaden en honderden bruggen: kan dat meer zijn dan een onvermijdelijk en langdurig ongemak voor bedrijven, bewoners en bezoekers? Kan het ook stedelijke vernieuwing brengen?
  • Een tweede case is van de Rijksoverheid. Zij heeft eerder gekozen voor Shared Service Organisaties voor de bedrijfsvoering. Omdat ook daar een aantal nadelen aan zitten, willen ze onderzoeken hoe kwaliteitsverbetering en efficiency ook op andere manieren bereikt zouden kunnen worden.
  • Verder behandelen we de case van Karakter, GGZ-instelling voor kinder- en jeugdzorg over wachtlijstproblematiek en -perceptie.

Tijdens de masterclass op 7 juni licht Kees de achterliggende methode en inzichten verder toe.

De afgelopen jaren zien we binnen organisaties een groeiende belangstelling voor Design Thinking. Design Thinking is een breed begrip dat verwijst naar het specifieke gedachtegoed in het vak van ontwerpers. Een van de mensen die er onderzoek naar heeft gedaan is Kees Dorst. In een vergelijkbaar onderzoek als dat Donald Schön heeft gedaan naar professionals, heeft Kees onderzocht wat nu zo typerend is voor ontwerpers. Hij stelt dat ontwerpen een andere manier van redeneren vraagt dan gebruikelijk.

Kees geeft de manier van redeneren grafisch weer op een hele basale manier met WHAT = elementen waaruit de wereld bestaat; HOW = werkende principe, patroon van relaties tussen elementen; en OUTCOME =  fenomeen in de werkelijkheid, het resultaat van het proces waar elementen volgens het patroon van relaties interacteren.

Deductie en inductie

De meest gebruikte manieren van redeneren zijn deductie en inductie. Inductie gaat over het redeneren van oorzaak naar gevolg: WHAT en HOW zijn bekend en daarmee is de OUTCOME te voorspellen. Als voorbeeld: we zien de planeten in de hemel, we kennen de natuurkundige wetten en kunnen daarmee voorspellen wanneer welke planeet waar zal staan.

Bij inductie zijn WHAT en de OUTCOME bekend en zoeken we naar het patroon van relaties dat daarin verscholen ligt. Uitgaande van het vorige voorbeeld –in de tijd dat we de natuurkundige wetten nog niet kenden- zagen we de planeten en de banen die zij aflegden. Daaruit hebben we de natuurkundige wetten afgeleid.

Abductie

‘Ontwerpdenken’ heeft een eigen soort logica. Kees onderscheidt daarin twee manieren van denken. De eerste manier noemt hij abductie: de manier van redeneren bij het oplossen van problemen op basis van ervaring. We kennen de beoogde uitkomst en gebruiken de bekende relatiepatronen om het WHAT te bedenken. 

Abductie werkt goed bij de meeste problemen die we tegen komen. Bij expert-ontwerpers vond Kees echter nog een manier om problemen op te lossen. Die manier noemt Kees design-abductie. In die manier van redeneren zijn zowel WHAT en HOW onbekend. Dat maakt hele creatieve oplossingen mogelijk.

Deze laatste manier van redeneren is uitermate geschikt voor het oppakken van vastgelopen vraagstukken, vraagstukken waar middels gewone abductie geen oplossingen gevonden worden. Design-abductie vergroot de oplossingsruimte enorm. Het is daarmee uitermate geschikt voor open, dynamische, complexe en genetwerkte vraagstukken. Het is echter ook een lastige manier, want hoe los je een vergelijking op met zoveel onbekenden. Expert-ontwerpers – zo vond Kees – doen dat door ‘framing’: In een frame worden tegelijkertijd de OUTCOME en HOW gekoppeld. Door bijvoorbeeld via een bepaalde metafoor naar het vraagstuk te kijken, komen bepaalde oplossingsrichtingen tevoorschijn.

Frame creation

Afgelopen jaren heeft Kees deze manier van denken doorontwikkeld naar een methode: de frame creation-methode om taaie vraagstukken op te pakken. Kees en zijn navolgers werken er succesvol mee in allerlei omgevingen: met gemeenten rond onveilig uitgaansleven, met buurten rond de overlast van infrastructurele projecten, met de Verenigde Naties rond duurzaamheidsopgaven en ook met bijvoorbeeld winkels rond winkeldiefstal.

In de workshops en masterclass van Kees Dorst tijdens het Sioo Internationaal systeemfestival op kan je verder kennismaken met de achtergronden en de methode. Tijdens de workshop op 6 juni word je uitgenodigd mee te doen in een van de actuele cases.

  • Zo brengt de gemeente Amsterdam een casus in: zij gaan aan de slag met het hoognodige onderhoud aan honderden kilometers kaden en honderden bruggen: kan dat meer zijn dan een onvermijdelijk en langdurig ongemak voor bedrijven, bewoners en bezoekers? Kan het ook stedelijke vernieuwing brengen?
  • Een tweede case is van de Rijksoverheid. Zij heeft eerder gekozen voor Shared Service Organisaties voor de bedrijfsvoering. Omdat ook daar een aantal nadelen aan zitten, willen ze onderzoeken hoe kwaliteitsverbetering en efficiency ook op andere manieren bereikt zouden kunnen worden.
  • Verder behandelen we de case van Karakter, GGZ-instelling voor kinder- en jeugdzorg over wachtlijstproblematiek en -perceptie.

Tijdens de masterclass op 7 juni licht Kees de achterliggende methode en inzichten verder toe.