Mail ons

Overzicht

Het kan ook een andere kant op gaan: een scenario van ‘aanpassen’ voor lokale besturen

Blogpost 15 Jun 2020

Wat kan er in gemeenten gebeuren als de Corona-crisis korter of langer duurt en er meer of minder verandert? In tijden van grote onzekerheid vormen scenario’s een middel om onzekerheid te hanteren en proactief te kunnen handelen. In ieder uiteenlopend scenario vullen lokale leiders, zoals gemeentesecretarissen, adjunct-directeuren en regiosecretarissen, hun leiderschap anders in. Hier zijn ook de effecten naar. In deel 1 van deze blogreeks keken we naar de implicaties van het overbruggingsscenario en in deel 2 naar de gevolgen van een overlevingsscenario voor lokale besturen. In dit deel bespreken we het scenario van ‘aanpassen’.

Iedereen in de samenleving past zich aan. Lokale overheden doen dat ook. In een aanpassingsscenario zouden we een aantal maanden crisis kunnen hebben, waarna een aantal fundamentele zaken in onze (lokale) samenleving blijvend veranderd zijn. Gemeenten die laten zien dat zij snel en kordaat kunnen handelen, hebben een streepje voor. Zo worden er nu bijvoorbeeld wel meer boa’s (buitengewoon opsporingsambtenaren, red.) ingezet, iets waar veel burgers al jaren om vroegen. Of, een ander voorbeeld, nu kunnen er wel snel voldoende opvangplekken voor daklozen worden geregeld. Burgers waarderen dit en blijven dit verwachten. Aan de andere kant, van inwoners wordt verwacht dat zij verantwoordelijkheid blijven nemen in het naleven van de maatregelen.

“In een aanpassingsscenario zouden we een aantal maanden crisis kunnen hebben, waarna een aantal fundamentele zaken in onze (lokale) samenleving blijvend veranderd zijn.”

Gemeenten die het lukt om zich snel aan te passen en de vele nieuwe bijstandsaanvragen van zzp’ers en andere getroffenen spoedig en adequaat af te handelen, weten het aantal mensen dat echt in de knel komt zo klein mogelijk te houden. De overgang naar een digitale dienstverlening in combinatie met persoonlijk contact via de telefoon wordt snel gemaakt. Procedures worden waar nodig in de wacht gezet of versoepeld. Het daadwerkelijk ondersteunen van mensen en het mogelijk maken van zaken, staan voorop.

Balans opmaken

Als na een aantal maanden in een serie stappen de crisismaatregelen steeds verder zijn versoepeld, kunnen gemeenten de balans opmaken en aanpassingen die als positief zijn ervaren in stand houden. Hoewel het financiële plaatje voor bijna iedereen, inclusief lokale overheden zelf, dan veel minder rooskleurig is dan voor de crisis en er veel meer mensen afhankelijk zijn van de bijstand, heeft het gezamenlijke aanpassingsproces tot nieuwe lokale relaties, samenwerkingsverbanden en initiatieven geleid. Deze helpen de lokale gemeenschap weer op te veren uit de crisis.

“In een aanpassingsscenario zijn het gemeentebestuur, de ambtelijke top en de medewerkers van de gemeente vooral gericht op zichtbaarheid in de gemeenschap en samenwerking met de gemeenschap.”

Het gemeentebestuur, de ambtelijke top en de medewerkers van de gemeente zijn in dit scenario gericht op zichtbaarheid in de gemeenschap en samenwerking met de gemeenschap. De inzet is om alles in goede banen te leiden en elkaar te ondersteunen in het aanpassen aan de nieuwe omstandigheden. Er is oog voor de verschillen die de crisis in de samenleving heeft veroorzaakt: sommigen hebben het sociaal en/of economische zwaar te verduren (gehad), anderen hebben nauwelijks last ondervonden van de crisis.

Opdracht voor lokaal leiderschap

Hierbij is het van belang dat lokaal leiderschap gericht is op het voorkomen van vervreemding, het behoud van onderlinge solidariteit en op aanpassingsvermogen. Voor lokale leiders is het balanceren tussen het handhaven van maatregelen (autoritair leiderschap) en het tonen van adaptief leiderschap: actief zijn in informele netwerken binnen en buiten de organisatie. De gemeentelijke dienstverlening dient niet-bureaucratisch, snel en betrouwbaar te zijn.

Deze bijdrage kwam tot stand i.s.m. Lokaal Leiderschap-docenten Renate Kenter (De Ruijter Strategie) en René Grotens (Zijlstra Center VU en Gemeente Zeist). Wil je de uitwerking van deze scenario’s als totaaldocument ontvangen? Stuur me een mailtje: sandrakensen@sioo.nl. Binnenkort gaan we in op het scenario ‘aanpassen’ voor lokale besturen. Op 18 september gaan we van start met de leergang Lokaal Leiderschap, waarin we uiteraard ook inspelen op de betekenis van de verschillende scenario’s voor de concrete praktijk van deelnemende gemeentesecretarissen.

Ontdek Lokaal Leiderschap

Wat kan er in gemeenten gebeuren als de Corona-crisis korter of langer duurt en er meer of minder verandert? In tijden van grote onzekerheid vormen scenario’s een middel om onzekerheid te hanteren en proactief te kunnen handelen. In ieder uiteenlopend scenario vullen lokale leiders, zoals gemeentesecretarissen, adjunct-directeuren en regiosecretarissen, hun leiderschap anders in. Hier zijn ook de effecten naar. In deel 1 van deze blogreeks keken we naar de implicaties van het overbruggingsscenario en in deel 2 naar de gevolgen van een overlevingsscenario voor lokale besturen. In dit deel bespreken we het scenario van ‘aanpassen’.

Iedereen in de samenleving past zich aan. Lokale overheden doen dat ook. In een aanpassingsscenario zouden we een aantal maanden crisis kunnen hebben, waarna een aantal fundamentele zaken in onze (lokale) samenleving blijvend veranderd zijn. Gemeenten die laten zien dat zij snel en kordaat kunnen handelen, hebben een streepje voor. Zo worden er nu bijvoorbeeld wel meer boa’s (buitengewoon opsporingsambtenaren, red.) ingezet, iets waar veel burgers al jaren om vroegen. Of, een ander voorbeeld, nu kunnen er wel snel voldoende opvangplekken voor daklozen worden geregeld. Burgers waarderen dit en blijven dit verwachten. Aan de andere kant, van inwoners wordt verwacht dat zij verantwoordelijkheid blijven nemen in het naleven van de maatregelen.

“In een aanpassingsscenario zouden we een aantal maanden crisis kunnen hebben, waarna een aantal fundamentele zaken in onze (lokale) samenleving blijvend veranderd zijn.”

Gemeenten die het lukt om zich snel aan te passen en de vele nieuwe bijstandsaanvragen van zzp’ers en andere getroffenen spoedig en adequaat af te handelen, weten het aantal mensen dat echt in de knel komt zo klein mogelijk te houden. De overgang naar een digitale dienstverlening in combinatie met persoonlijk contact via de telefoon wordt snel gemaakt. Procedures worden waar nodig in de wacht gezet of versoepeld. Het daadwerkelijk ondersteunen van mensen en het mogelijk maken van zaken, staan voorop.

Balans opmaken

Als na een aantal maanden in een serie stappen de crisismaatregelen steeds verder zijn versoepeld, kunnen gemeenten de balans opmaken en aanpassingen die als positief zijn ervaren in stand houden. Hoewel het financiële plaatje voor bijna iedereen, inclusief lokale overheden zelf, dan veel minder rooskleurig is dan voor de crisis en er veel meer mensen afhankelijk zijn van de bijstand, heeft het gezamenlijke aanpassingsproces tot nieuwe lokale relaties, samenwerkingsverbanden en initiatieven geleid. Deze helpen de lokale gemeenschap weer op te veren uit de crisis.

“In een aanpassingsscenario zijn het gemeentebestuur, de ambtelijke top en de medewerkers van de gemeente vooral gericht op zichtbaarheid in de gemeenschap en samenwerking met de gemeenschap.”

Het gemeentebestuur, de ambtelijke top en de medewerkers van de gemeente zijn in dit scenario gericht op zichtbaarheid in de gemeenschap en samenwerking met de gemeenschap. De inzet is om alles in goede banen te leiden en elkaar te ondersteunen in het aanpassen aan de nieuwe omstandigheden. Er is oog voor de verschillen die de crisis in de samenleving heeft veroorzaakt: sommigen hebben het sociaal en/of economische zwaar te verduren (gehad), anderen hebben nauwelijks last ondervonden van de crisis.

Opdracht voor lokaal leiderschap

Hierbij is het van belang dat lokaal leiderschap gericht is op het voorkomen van vervreemding, het behoud van onderlinge solidariteit en op aanpassingsvermogen. Voor lokale leiders is het balanceren tussen het handhaven van maatregelen (autoritair leiderschap) en het tonen van adaptief leiderschap: actief zijn in informele netwerken binnen en buiten de organisatie. De gemeentelijke dienstverlening dient niet-bureaucratisch, snel en betrouwbaar te zijn.

Deze bijdrage kwam tot stand i.s.m. Lokaal Leiderschap-docenten Renate Kenter (De Ruijter Strategie) en René Grotens (Zijlstra Center VU en Gemeente Zeist). Wil je de uitwerking van deze scenario’s als totaaldocument ontvangen? Stuur me een mailtje: sandrakensen@sioo.nl. Binnenkort gaan we in op het scenario ‘aanpassen’ voor lokale besturen. Op 18 september gaan we van start met de leergang Lokaal Leiderschap, waarin we uiteraard ook inspelen op de betekenis van de verschillende scenario’s voor de concrete praktijk van deelnemende gemeentesecretarissen.

Ontdek Lokaal Leiderschap