Mail ons

Overzicht

Het kan ook een andere kant op gaan: een scenario van ‘overbruggen’ voor lokale besturen

Blogpost 18 May 2020

In Nederland zijn wij over de eerste schok heen: de regering heeft stevig ingegrepen om de verspreiding van het nieuwe coronavirus Sars-CoV-2, dat de ziekte COVID-19 veroorzaakt, te beheersen. Gemeentesecretarissen en ambtenaren werkzaam voor regionale samenwerkingsverbanden hebben veel werk om de aanwijzingen van de regering uit te werken naar de plaatselijke omstandigheden, bepalingen uit te voeren en de regels te handhaven. Maar wat adviseren ambtenaren in de top van gemeentelijke organisaties hun besturen, zodat deze zich goed kunnen voorbereiden op wat mogelijk nog staat te gebeuren? Wat willen gemeentebesturen zelf voor de toekomst?

Gemeentesecretarissen, adjunct-directeuren en regiosecretarissen werken iedere dag aan hun onderzoekende grondhouding, zodat zij gevoelig blijven voor signalen die van invloed kunnen zijn op de ambtelijke organisatie en het lokaal bestuur. Scenarioplanning biedt overzicht om deze signalen te lezen met oog voor de toekomst. Zo kunnen zij zich goed voorbereiden op wat kan komen.

Overzicht met Corona-scenario’s

Scenario’s zijn mogelijke toekomstbeelden op basis van de grootste onzekerheden. Door de coronacrisis werd het leven zoals wij dat kenden, acuut onderbroken. Op verschillende vlakken is het een onzekere tijd. De onzekerheden lijken samen te hangen met de volgende twee vragen: hoe lang gaat het duren voordat deze crisis over is? En hoe ziet ons post-corona leven er dan uit? Scenario’s zijn een middel om onzekerheid te hanteren en proactief te kunnen handelen. Ze zijn echter als het weer: het is de context waar we weinig tot geen invloed op kunnen uitoefenen, maar die wel veel impact heeft op ons en waar we mee moeten omgaan of we dat nou willen of niet. Scenariodenken helpt ons mogelijkheden te zien om slim en wendbaar op die context in te spelen. Je kiest nooit een scenario, maar gebruikt ze allemaal om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op wat mogelijk komen gaat.

“Scenario’s zijn als het weer: het is de context waar we weinig tot geen invloed op kunnen uitoefenen, maar die wel veel impact heeft op ons en waar we mee moeten omgaan of we dat nou willen of niet.”

Niemand weet hoe lang de Corona-crisis duurt en hoe diep deze de maatschappij zal veranderen. Even was de hoop dat de crisis tijdelijk was en dat wij rond de zomer weer naar normaal konden terugkeren. Een kwestie van overbruggen. Echter, vrij snel kwam de vraag naar boven: wat als het langer gaat duren? Kunnen wij het dan nog wel overleven? Lokale overheden overleven wel, maar ook voor hen is de impact van de crisis zeer ingrijpend. De crisis zelf en de daaropvolgende maatregelen van de centrale overheid leiden tot een uitgebreid scala aan effecten op de korte en langere termijn. Sommige zijn al zichtbaar, andere zullen pas in de loop van de tijd zichtbaar worden.

Inmiddels zien wij de maatschappij zich aanpassen door digitaal te werken en 1,5 meter te bewaren. Hoe langer deze situatie voortduurt, hoe groter de kans dat de wereld om ons heen zal transformeren en er na de crisis voorgoed anders zal uitzien. Van overbruggen is geen sprake meer.  Hoe die wereld om ons heen er straks uit zal zien, bepalen wij deels door de acties die wij nu samen nemen. Daar liggen ook kansen. Kunnen we de omstandigheden waarin de crisis ons brengt ook benutten om zaken die we toch al willen veranderen in de toekomst blijvend anders te gaan doen? Welke mogelijkheden hebben we daartoe lokaal?

Opdracht voor lokaal leiderschap

We kunnen rekening houden met een overbruggingsscenario: we beleven een aantal maanden een crisis en daarna gaan we ‘terug naar normaal’. Lokale leiders hebben dan ook aandacht voor taken: wat kan worden uitgesteld en wat niet? Ook is er aandacht voor relaties: hoe houden we de boel draaiende en hoe houden medewerkers het thuiswerken vol? Bovendien wordt er vinger aan de pols gehouden in de gemeenschap. Inwoners, ondernemers en hulpverleners wordt een hart onder de riem gestoken en mensen wordt aangemoedigd elkaar bij te staan en de moed er in te houden.

“In een overbruggingsscenario waarin we een aantal maanden een crisis beleven en daarna ‘terug naar normaal’ gaan, moeten lokale leiders vooral aandacht hebben voor de taak en de relatie.”

Hoe goed lukt het thuiszorgmedewerkers de inwoners te blijven verzorgen? Wat gebeurt er in het plaatselijke verzorgingstehuis? Hoe gaat het de horecaondernemers en de winkeliers af? Wie komen er fundamenteel in de knel? Is er voldoende handhavingscapaciteit beschikbaar? Hoewel dit scenario (aantal maanden crisis en dan terug naar normaal) steeds verder uit beeld raakt, hopen enkelen hier wellicht toch nog op. Welke gemeentesecretarissen, adjunct-directeuren en regiosecretarissen zitten nog vooral in dit scenario te denken? In de komende drie delen helpen we jouw blik ook op andere horizonten te richten.  

Deze bijdrage kwam tot stand i.s.m. Lokaal Leiderschap-docenten Renate Kenter (De Ruijter Strategie) en René Grotens (Zijlstra Center VU en Gemeente Zeist). Wil je de uitwerking van deze scenario’s als totaaldocument ontvangen? Stuur me een mailtje: sandrakensen@sioo.nl. Binnenkort gaan we in op het scenario ‘overleven’ voor lokale besturen. Op 18 september gaan we van start met de leergang Lokaal Leiderschap, waarin we uiteraard ook inspelen op de betekenis van de verschillende scenario’s en hun signalen voor de concrete praktijk van deelnemende gemeentesecretarissen en andere lokale leiders.

Ontdek Lokaal Leiderschap

In Nederland zijn wij over de eerste schok heen: de regering heeft stevig ingegrepen om de verspreiding van het nieuwe coronavirus Sars-CoV-2, dat de ziekte COVID-19 veroorzaakt, te beheersen. Gemeentesecretarissen en ambtenaren werkzaam voor regionale samenwerkingsverbanden hebben veel werk om de aanwijzingen van de regering uit te werken naar de plaatselijke omstandigheden, bepalingen uit te voeren en de regels te handhaven. Maar wat adviseren ambtenaren in de top van gemeentelijke organisaties hun besturen, zodat deze zich goed kunnen voorbereiden op wat mogelijk nog staat te gebeuren? Wat willen gemeentebesturen zelf voor de toekomst?

Gemeentesecretarissen, adjunct-directeuren en regiosecretarissen werken iedere dag aan hun onderzoekende grondhouding, zodat zij gevoelig blijven voor signalen die van invloed kunnen zijn op de ambtelijke organisatie en het lokaal bestuur. Scenarioplanning biedt overzicht om deze signalen te lezen met oog voor de toekomst. Zo kunnen zij zich goed voorbereiden op wat kan komen.

Overzicht met Corona-scenario’s

Scenario’s zijn mogelijke toekomstbeelden op basis van de grootste onzekerheden. Door de coronacrisis werd het leven zoals wij dat kenden, acuut onderbroken. Op verschillende vlakken is het een onzekere tijd. De onzekerheden lijken samen te hangen met de volgende twee vragen: hoe lang gaat het duren voordat deze crisis over is? En hoe ziet ons post-corona leven er dan uit? Scenario’s zijn een middel om onzekerheid te hanteren en proactief te kunnen handelen. Ze zijn echter als het weer: het is de context waar we weinig tot geen invloed op kunnen uitoefenen, maar die wel veel impact heeft op ons en waar we mee moeten omgaan of we dat nou willen of niet. Scenariodenken helpt ons mogelijkheden te zien om slim en wendbaar op die context in te spelen. Je kiest nooit een scenario, maar gebruikt ze allemaal om zo goed mogelijk voorbereid te zijn op wat mogelijk komen gaat.

“Scenario’s zijn als het weer: het is de context waar we weinig tot geen invloed op kunnen uitoefenen, maar die wel veel impact heeft op ons en waar we mee moeten omgaan of we dat nou willen of niet.”

Niemand weet hoe lang de Corona-crisis duurt en hoe diep deze de maatschappij zal veranderen. Even was de hoop dat de crisis tijdelijk was en dat wij rond de zomer weer naar normaal konden terugkeren. Een kwestie van overbruggen. Echter, vrij snel kwam de vraag naar boven: wat als het langer gaat duren? Kunnen wij het dan nog wel overleven? Lokale overheden overleven wel, maar ook voor hen is de impact van de crisis zeer ingrijpend. De crisis zelf en de daaropvolgende maatregelen van de centrale overheid leiden tot een uitgebreid scala aan effecten op de korte en langere termijn. Sommige zijn al zichtbaar, andere zullen pas in de loop van de tijd zichtbaar worden.

Inmiddels zien wij de maatschappij zich aanpassen door digitaal te werken en 1,5 meter te bewaren. Hoe langer deze situatie voortduurt, hoe groter de kans dat de wereld om ons heen zal transformeren en er na de crisis voorgoed anders zal uitzien. Van overbruggen is geen sprake meer.  Hoe die wereld om ons heen er straks uit zal zien, bepalen wij deels door de acties die wij nu samen nemen. Daar liggen ook kansen. Kunnen we de omstandigheden waarin de crisis ons brengt ook benutten om zaken die we toch al willen veranderen in de toekomst blijvend anders te gaan doen? Welke mogelijkheden hebben we daartoe lokaal?

Opdracht voor lokaal leiderschap

We kunnen rekening houden met een overbruggingsscenario: we beleven een aantal maanden een crisis en daarna gaan we ‘terug naar normaal’. Lokale leiders hebben dan ook aandacht voor taken: wat kan worden uitgesteld en wat niet? Ook is er aandacht voor relaties: hoe houden we de boel draaiende en hoe houden medewerkers het thuiswerken vol? Bovendien wordt er vinger aan de pols gehouden in de gemeenschap. Inwoners, ondernemers en hulpverleners wordt een hart onder de riem gestoken en mensen wordt aangemoedigd elkaar bij te staan en de moed er in te houden.

“In een overbruggingsscenario waarin we een aantal maanden een crisis beleven en daarna ‘terug naar normaal’ gaan, moeten lokale leiders vooral aandacht hebben voor de taak en de relatie.”

Hoe goed lukt het thuiszorgmedewerkers de inwoners te blijven verzorgen? Wat gebeurt er in het plaatselijke verzorgingstehuis? Hoe gaat het de horecaondernemers en de winkeliers af? Wie komen er fundamenteel in de knel? Is er voldoende handhavingscapaciteit beschikbaar? Hoewel dit scenario (aantal maanden crisis en dan terug naar normaal) steeds verder uit beeld raakt, hopen enkelen hier wellicht toch nog op. Welke gemeentesecretarissen, adjunct-directeuren en regiosecretarissen zitten nog vooral in dit scenario te denken? In de komende drie delen helpen we jouw blik ook op andere horizonten te richten.  

Deze bijdrage kwam tot stand i.s.m. Lokaal Leiderschap-docenten Renate Kenter (De Ruijter Strategie) en René Grotens (Zijlstra Center VU en Gemeente Zeist). Wil je de uitwerking van deze scenario’s als totaaldocument ontvangen? Stuur me een mailtje: sandrakensen@sioo.nl. Binnenkort gaan we in op het scenario ‘overleven’ voor lokale besturen. Op 18 september gaan we van start met de leergang Lokaal Leiderschap, waarin we uiteraard ook inspelen op de betekenis van de verschillende scenario’s en hun signalen voor de concrete praktijk van deelnemende gemeentesecretarissen en andere lokale leiders.

Ontdek Lokaal Leiderschap