Mail ons

Overzicht

Het kan ook een andere kant op gaan: een scenario van ‘transformeren’ voor lokale besturen

Blogpost 30 Jun 2020

Wat kan er in gemeenten gebeuren als de Corona-crisis korter of langer duurt en er meer of minder verandert? In tijden van grote onzekerheid vormen scenario’s een middel om onzekerheid te hanteren en proactief te kunnen handelen. In ieder uiteenlopend scenario vullen lokale leiders, zoals gemeentesecretarissen, adjunct-directeuren en regiosecretarissen, hun leiderschap anders in. Hier zijn ook de effecten naar. In het laatste deel van deze blogreeks bespreken we de implicaties van een transformatiescenario. In eerdere delen kwamen het overbruggingsscenario, overlevingsscenario en aanpassingsscenario aan bod.

De langdurigheid van de crisis, de lange periode van sociaal afstand houden en alle sociale en economische consequenties die daarvan het gevolg zijn, hebben in een transformatiescenario tot blijvende verandering van gedrag en waardensystemen geleid. We voorzien hoe dan ook een grotere rol voor de overheid in deze getransformeerde wereld. Dit tegen een achtergrond van toegenomen staatsschulden en krappe overheidsfinanciën. De digitale transitie van gemeentelijke dienstverlening is in een stroomversnelling geraakt. Met behulp van datagedreven processen en nieuwe slimme technologieën wordt het leer- en transitieproces versneld.

“In een transformatiescenario zorgen de langdurigheid van de crisis, de lange periode van sociaal afstand houden en alle sociale en economische consequenties voor een blijvende verandering van gedrag en waardensystemen.”


Strategisch beleid voor de lange termijn

Voor lokaal leiderschap is het van belang om snel naast het korte termijn crisismanagement, ook weer over de lange termijn na te gaan denken op strategisch beleidsniveau. Het collegeprogramma en ander strategisch beleid worden tegen het licht gehouden van de voorlopig blijvende, fundamenteel veranderde context. Het college van burgemeester en wethouders stelt zich hierbij de vraag: wat is het belangrijkst om ons de resterende collegeperiode op te richten? Wat passen wij aan en wat laten wij los? Hoe positioneren wij onszelf hierin? Bij de beantwoording van deze vragen kan worden aangehaakt op specifieke lokale opgaven en baanbrekende initiatieven vanuit de samenleving.

Andere relevante vragen in dit scenario zijn: Welke goede zaken komen voort uit deze crisis die we willen behouden? Bovendien, wat kunnen wij anders doen om kansen te benutten en nadelige gevolgen te beperken? Hierbij is van groot belang om innovatieve manieren te vinden om de aanwezige motivatie en kwaliteiten binnen de gemeenschap te benutten en te koesteren. Want de praktische en psychologische eisen die de crisis aan mensen stelt, zijn niet te onderschatten. De samenwerking tussen Jeugdbescherming, Veilig Thuis en politie loopt nu al soepeler dan voor de Corona-crisis. Hoe dit te behouden en bovendien de gemeenschap nog meer te betrekken om antwoorden te vinden op het toenemende geweld binnen gezinnen?

Een andere belangrijke kwestie om nu al over na te denken, is de mogelijke vervreemding die zal optreden tussen mensen. Er zijn nu al mensen met groot verdriet. Mensen wiens dierbaren overlijden aan het Covid-19-virus, of die hun onderneming of hun baan kwijtraken. En er zijn mensen die gewoon doorgaan met hun werk en die weinig verschil merken met voorheen. Kunnen wij elkaar dan nog begrijpen? En hoe ‘ontmoeten’ wij elkaar met het filter van de computer tussen ons in of de 1,5 meter afstand?

Ten slotte, ook ambtenaren riskeren burn-outs en kunnen overprikkeld raken door de veelheid aan professionele en persoonlijke inspanningen die langdurig van hen gevraagd worden. Ook zij hebben blijvende ondersteuning, aanmoediging en empathie nodig om gemotiveerd te blijven.

Opdracht voor lokaal leiderschap

In het transformatiescenario focussen gemeentebesturen en de ambtelijke top op het mogelijk maken om de innovatieve en creatieve ideeën die ontstaan in het intensieve contact met de gemeenschap in te bedden in processen van de ambtelijke organisatie. Er wordt met inachtneming van de nodige afstand toch oprecht contact in nieuwe en bestaande netwerken gemaakt. De nadruk ligt op samen op een goede manier met de crisis omgaan en met elkaar komen tot betekenisvolle resultaten voor de samenleving.

Het aanpassingsvermogen van de organisatie is daarmee afhankelijk van het gedrag en de houding om goede ideeën zonder voorbehoud te verwelkomen. Dit ‘enabling leadership’ navigeert de lokale samenleving en de gemeentelijke organisatie doelbewust door de politiek zeer woelige tijden die nog komen gaan. Zo worden de conflicten tussen groepen mensen in de samenleving, die ongetwijfeld zullen ontstaan door deze crisis, geadresseerd en gedepersonaliseerd en wordt gekomen tot een constructieve transformatie van de gemeenschap en de gemeente.

“Het aanpassingsvermogen van de gemeentelijke organisatie is afhankelijk van het gedrag en de houding om goede ideeën zonder voorbehoud te verwelkomen. Dit ‘enabling leadership’ navigeert de lokale samenleving en de gemeentelijke organisatie doelbewust door de politiek zeer woelige tijden die nog komen gaan.”

Scenario’s rekken ons denken op en helpen om signalen eerder op te pikken en meer mogelijkheden te zien. Blijf daarom kritisch op de eigen veronderstelde zekerheden en verlies ook de langere termijn niet uit het oog. Behalve het goed volgen van de signalen, is het ook van belang om snel te reageren op gebeurtenissen, want het één leidt tot het ander en kettingreacties kunnen zowel positief als negatief uitpakken.

Deze bijdrage kwam tot stand i.s.m. Lokaal Leiderschap-docenten Renate Kenter (De Ruijter Strategie) en René Grotens (Zijlstra Center VU en Gemeente Zeist). Wil je de uitwerking van deze scenario’s als totaaldocument ontvangen? Stuur me een mailtje: sandrakensen@sioo.nl. Binnenkort gaan we in op het scenario ‘aanpassen’ voor lokale besturen. Op 18 september gaan we van start met de leergang Lokaal Leiderschap, waarin we uiteraard ook inspelen op de betekenis van de verschillende scenario’s voor de concrete praktijk van deelnemende gemeentesecretarissen.

Ontdek Lokaal Leiderschap

Wat kan er in gemeenten gebeuren als de Corona-crisis korter of langer duurt en er meer of minder verandert? In tijden van grote onzekerheid vormen scenario’s een middel om onzekerheid te hanteren en proactief te kunnen handelen. In ieder uiteenlopend scenario vullen lokale leiders, zoals gemeentesecretarissen, adjunct-directeuren en regiosecretarissen, hun leiderschap anders in. Hier zijn ook de effecten naar. In het laatste deel van deze blogreeks bespreken we de implicaties van een transformatiescenario. In eerdere delen kwamen het overbruggingsscenario, overlevingsscenario en aanpassingsscenario aan bod.

De langdurigheid van de crisis, de lange periode van sociaal afstand houden en alle sociale en economische consequenties die daarvan het gevolg zijn, hebben in een transformatiescenario tot blijvende verandering van gedrag en waardensystemen geleid. We voorzien hoe dan ook een grotere rol voor de overheid in deze getransformeerde wereld. Dit tegen een achtergrond van toegenomen staatsschulden en krappe overheidsfinanciën. De digitale transitie van gemeentelijke dienstverlening is in een stroomversnelling geraakt. Met behulp van datagedreven processen en nieuwe slimme technologieën wordt het leer- en transitieproces versneld.

“In een transformatiescenario zorgen de langdurigheid van de crisis, de lange periode van sociaal afstand houden en alle sociale en economische consequenties voor een blijvende verandering van gedrag en waardensystemen.”


Strategisch beleid voor de lange termijn

Voor lokaal leiderschap is het van belang om snel naast het korte termijn crisismanagement, ook weer over de lange termijn na te gaan denken op strategisch beleidsniveau. Het collegeprogramma en ander strategisch beleid worden tegen het licht gehouden van de voorlopig blijvende, fundamenteel veranderde context. Het college van burgemeester en wethouders stelt zich hierbij de vraag: wat is het belangrijkst om ons de resterende collegeperiode op te richten? Wat passen wij aan en wat laten wij los? Hoe positioneren wij onszelf hierin? Bij de beantwoording van deze vragen kan worden aangehaakt op specifieke lokale opgaven en baanbrekende initiatieven vanuit de samenleving.

Andere relevante vragen in dit scenario zijn: Welke goede zaken komen voort uit deze crisis die we willen behouden? Bovendien, wat kunnen wij anders doen om kansen te benutten en nadelige gevolgen te beperken? Hierbij is van groot belang om innovatieve manieren te vinden om de aanwezige motivatie en kwaliteiten binnen de gemeenschap te benutten en te koesteren. Want de praktische en psychologische eisen die de crisis aan mensen stelt, zijn niet te onderschatten. De samenwerking tussen Jeugdbescherming, Veilig Thuis en politie loopt nu al soepeler dan voor de Corona-crisis. Hoe dit te behouden en bovendien de gemeenschap nog meer te betrekken om antwoorden te vinden op het toenemende geweld binnen gezinnen?

Een andere belangrijke kwestie om nu al over na te denken, is de mogelijke vervreemding die zal optreden tussen mensen. Er zijn nu al mensen met groot verdriet. Mensen wiens dierbaren overlijden aan het Covid-19-virus, of die hun onderneming of hun baan kwijtraken. En er zijn mensen die gewoon doorgaan met hun werk en die weinig verschil merken met voorheen. Kunnen wij elkaar dan nog begrijpen? En hoe ‘ontmoeten’ wij elkaar met het filter van de computer tussen ons in of de 1,5 meter afstand?

Ten slotte, ook ambtenaren riskeren burn-outs en kunnen overprikkeld raken door de veelheid aan professionele en persoonlijke inspanningen die langdurig van hen gevraagd worden. Ook zij hebben blijvende ondersteuning, aanmoediging en empathie nodig om gemotiveerd te blijven.

Opdracht voor lokaal leiderschap

In het transformatiescenario focussen gemeentebesturen en de ambtelijke top op het mogelijk maken om de innovatieve en creatieve ideeën die ontstaan in het intensieve contact met de gemeenschap in te bedden in processen van de ambtelijke organisatie. Er wordt met inachtneming van de nodige afstand toch oprecht contact in nieuwe en bestaande netwerken gemaakt. De nadruk ligt op samen op een goede manier met de crisis omgaan en met elkaar komen tot betekenisvolle resultaten voor de samenleving.

Het aanpassingsvermogen van de organisatie is daarmee afhankelijk van het gedrag en de houding om goede ideeën zonder voorbehoud te verwelkomen. Dit ‘enabling leadership’ navigeert de lokale samenleving en de gemeentelijke organisatie doelbewust door de politiek zeer woelige tijden die nog komen gaan. Zo worden de conflicten tussen groepen mensen in de samenleving, die ongetwijfeld zullen ontstaan door deze crisis, geadresseerd en gedepersonaliseerd en wordt gekomen tot een constructieve transformatie van de gemeenschap en de gemeente.

“Het aanpassingsvermogen van de gemeentelijke organisatie is afhankelijk van het gedrag en de houding om goede ideeën zonder voorbehoud te verwelkomen. Dit ‘enabling leadership’ navigeert de lokale samenleving en de gemeentelijke organisatie doelbewust door de politiek zeer woelige tijden die nog komen gaan.”

Scenario’s rekken ons denken op en helpen om signalen eerder op te pikken en meer mogelijkheden te zien. Blijf daarom kritisch op de eigen veronderstelde zekerheden en verlies ook de langere termijn niet uit het oog. Behalve het goed volgen van de signalen, is het ook van belang om snel te reageren op gebeurtenissen, want het één leidt tot het ander en kettingreacties kunnen zowel positief als negatief uitpakken.

Deze bijdrage kwam tot stand i.s.m. Lokaal Leiderschap-docenten Renate Kenter (De Ruijter Strategie) en René Grotens (Zijlstra Center VU en Gemeente Zeist). Wil je de uitwerking van deze scenario’s als totaaldocument ontvangen? Stuur me een mailtje: sandrakensen@sioo.nl. Binnenkort gaan we in op het scenario ‘aanpassen’ voor lokale besturen. Op 18 september gaan we van start met de leergang Lokaal Leiderschap, waarin we uiteraard ook inspelen op de betekenis van de verschillende scenario’s voor de concrete praktijk van deelnemende gemeentesecretarissen.

Ontdek Lokaal Leiderschap