Mail ons

Overzicht

Het oerbeeld van leiderschap: de dirigent en zijn orkest

Blog 16 Oct 2018

Op Sioo Next 60 verzorgt Marcel Geraeds met zijn Orchestra Nova een muzikale (key)note. Marcel Geraeds is klarinettist en een geprezen en veelgevraagd dirigent. Vanuit zijn liefde voor muziek en fascinatie voor hightech 3D-beelden bedacht hij nieuwe concepten voor de beleving van klassieke muziek. Daarnaast ontwikkelde hij de leiderschapscursus ‘Leiding geven. Leiding nemen’ waarbij de relatie van dirigent en orkest als metafoor voor organisaties wordt gebruikt.

De keuze voor dit orkest en het Zuiderstrandtheater als locatie is niet toevallig: eventorganisator en programmamanager Heleen Tours haalt het allemaal uit haar netwerk. Marcel en Heleen maken onderdeel uit van het Hofstads Jeugdorkest dat in het verleden ook al in het theater optrad. Dit Orchestra Nova ontvangt geen subsidies en is in die zin alleen al vernieuwend en ondernemend.

Een goed voorbeeld van de (meer)waarde die je uit je netwerk kunt halen om samen een win-winsituatie te creëren. Vooraf hadden Jesse Segers, rector en leiderschapsexpert, en Marcel Geraeds dan ook een interessante kennismaking over de betekenis van muziek én leiderschap.

Hoe anders

Marcel: Ik zat al een tijdje te denken: Hoe zou het anders kunnen? Zou je een beroepsorkest kunnen oprichten dat niet op subsidies leunt? De meeste orkesten leven voor de helft van subsidies. Vanuit mijn rol als dirigent kan ik een leiderschapsverhaal vertellen, en dat kan een interessante combinatie met hightech een nieuw verhaal opleveren. Als je het verhaal met muziek vertelt, dan zorgt multitech voor meer beleving . Door het in beeld te brengen, geef je het een modernere ervaring.

Jesse: Toen ik voor het eerst naar een klassiek concert ging, werd er vooraf een inleiding gegeven en dat vond ik fijn omdat ik wist waar het stuk vandaan kwam. Ik ging daardoor letten op dingen die ik er zelf nooit zelf in zou hebben gehoord. Jij geeft met behulp van technologie ook extra duiding. Ik vind dat geniaal, want dat maakt klassieke muziek voor onze generatie weer interessant.

“Orkesten hebben vaak te weinig marketingtools om jonge generaties te bereiken.
Ik wil mensen het verhaal van klassieke muziek laten begrijpen.”

 

Marcel:  Klopt, mensen weten eigenlijk niet goed waar het over gaat. Orkesten hebben vaak ook te weinig marketingtools om hen te bereiken. Dit is waar visual de klassieke muziek kan helpen. Mijn ultieme doel is dan ook om mensen het verhaal van klassieke muziek te laten begrijpen. Veel mensen denken dat het visuele aspect niet is hoe klassieke muziek ‘bedoeld’” is, maar de Russische componist Aleksandr Skrjabin ontwikkelde in zijn tijd al visuele voorstellingen bij zijn composities. Zijn gedachtegang en wil om een totaalbeleving te geven, vind je terug in zijn partituren.

We hebben ook een voorstelling die Love is on heet. Dan gebruiken we ICT om singles te matchen op basis van muziekkeuze. Via een druk op knop in een bijbehorende app kunnen mensen aangeven wanneer precies een stuk ze enorm raakt en op basis van die timing worden ze dan voorgesteld aan iemand anders. We kunnen tegenwoordig al zó veel. We zouden ook mixed reality willen inzetten om de verborgen gelaagdheid van muziek in beeld te brengen. Zo kijken we waar we muziek allemaal ‘van dienst’ kunnen laten zijn.

Jesse: Interessant dat je dat zo verwoordt. Ik hoor er onze brandwaarden ook in: persoonlijk, meesterschap en verbindend. Ik ben zelf naar klassieke muziek gaan luisteren nadat ik er fysiek en mentaal doorheen zat. Ik wist dat het zou helpen in een herstelperiode. Ik kon geen informatie-input meer hebben. Ook in de auto geeft het veel rust en ruimte voor reflectie.

Marcel: Dat is mooi. Vroeger luisterde men naar muziek om de stilte te verdrijven, nu om het lawaai te verdrijven.

Een nieuw businessmodel

Marcel: En er is wel meer veranderd. Veel professionele muzikanten verdienen veel te weinig. Het verschil tussen de top en de laag eronder is erg groot geworden. Dat zie je ook in de popmuziek. Wij willen muzikanten fatsoenlijk kunnen betalen per opdracht. Muzikale verenigingen moeten op hun businessmodel kunnen overleven door meer met bedrijven samen te werken. Daar zit een bewustwordingsproces.

Jesse: Enerzijds ontwikkel je dus een leiderschapsproduct om anderzijds non-profit te ondersteunen. Dat kan spanning opleveren.

Op het gebied van terminologie komen ‘hybride organisatie’, ‘gedeeld leiderschap’ en calling in me op. Mensen die een roeping of passie hebben, zijn vaak bereid om dat voor niets te doen: The dark side of a calling. Daarom kan een calling verschrikkelijk zijn. Denk aan kunstenaars of mensen die het willen maken in Hollywood en in armoede leven. De existentiële vraag waar veel jobcoaches aan verdienen, werpt zich dan op: ben je geboren met een calling of ontwikkel je die? Het antwoord is dat een calling zich ontwikkelt en kan doodbloeden. Je kunt ook meerdere callings in je leven ervaren.

“Mensen die een roeping of passie hebben, zijn vaak bereid om dat
voor niets te doen: the dark side of a calling.”

 

Marcel: En hoe maak je die calling mogelijk? Ik ben ook cursussen gaan ontwikkelen voor jonge professionals. We gebruiken de communicatie op het podium. Ik laat bijvoorbeeld zien wat het veroorzaakt als ik het ensemble op een weinig aanvoelende manier dirigeer. Het orkest geeft daar veel feedback op terug. Dan zet ik ze vervolgens tussen de muzikanten om het van binnenuit te beleven en ga ik door op het veroorzaken van eenheid of contrast. Eenheid duurt lang, contrast is spannender, maar je hebt beiden nodig. Dat moet je samen opbouwen tot het geven van een concert.

Als dirigent werk je niet vanuit leiderschapswetenschap, maar vanuit leiderschapspraktijk. We moeten leidinggeven aan honderd specialisten, professionals. Dan heb je niets aan die modellen, wij moeten het zelf aanvoelen en horen. Daarom zit er ook een stukje authenticiteit in wat er dan ontstaat. Niemand wil falen op het podium, maar zijn ze ook echt samen aan het spelen? Die ervaring kan een boeiende toevoeging op de wetenschap bieden.

Jesse: Wat wetenschap doet, is patronen zoeken die in veel cases terugkomen. Vanuit die abstractie kan het dan terug in het team gezet worden en krijgt het in de realiteit betekenis.

De analogie van dirigeren en leiderschap is niet nieuw, het is zelfs een oerbeeld. Als dirigent ben je wel de leidinggevende, maar niet per se de leider. Het een is een formele realiteit, het ander een sociale realiteit. Het proces om echt te kunnen performen vraagt op teamniveau psychologische veiligheid en op organisatieniveau gedeelde waarden.

Marcel: In de muziek is dat terug te horen. Je kunt het effect van je eigen leiderschap beluisteren. Er zit ook verschil tussen muziek leren en het je echt eigen maken. Enkel leren is niet genoeg. Dat is het verschil tussen kunst en wetenschap: kunst kan niet voortbouwen op bestaande wetenschap, kunst begint steeds opnieuw.

Jesse: Met onze deelnemers werken we ook aan dat ‘eigen maken’. Van denken naar doen in de complexiteit van je eigen organisatie. Je moet een nieuwe samenwerkingsmodus zien te vinden en vanuit inzichten ook echt verdergaan om een nieuwe werkelijkheid te creëren.

Marcel: Net zoals in de muziek: gewoon uren maken. De individuen moeten dat ook accepteren: dat ze de macht kunnen delen. Veel organisaties gaan in op leiderschapshypes, maar volgens mij moeten organisaties in functie van de persoonlijkheden die er zijn en de aanwezige expertise een model ontwikkelen dat daar werkt. Anders kan het niet goed gaan. Het orkest bestaat uit individuen, maar ik zie het als een organisme. Ik bemoei me niet met het ambacht van de individuele cellist, want dat is zijn of haar specialisme.

Dit interview was nog niet afgelopen. Benieuwd naar wat de heren verder bespraken? Je komt het te weten op Sioo Next 60, waar het hele interview in magazinevorm wordt verspreid én je Marcel en zijn Orchestra Nova bezig kunt horen.

SCHRIJF JE NU IN!

Op Sioo Next 60 verzorgt Marcel Geraeds met zijn Orchestra Nova een muzikale (key)note. Marcel Geraeds is klarinettist en een geprezen en veelgevraagd dirigent. Vanuit zijn liefde voor muziek en fascinatie voor hightech 3D-beelden bedacht hij nieuwe concepten voor de beleving van klassieke muziek. Daarnaast ontwikkelde hij de leiderschapscursus ‘Leiding geven. Leiding nemen’ waarbij de relatie van dirigent en orkest als metafoor voor organisaties wordt gebruikt.

De keuze voor dit orkest en het Zuiderstrandtheater als locatie is niet toevallig: eventorganisator en programmamanager Heleen Tours haalt het allemaal uit haar netwerk. Marcel en Heleen maken onderdeel uit van het Hofstads Jeugdorkest dat in het verleden ook al in het theater optrad. Dit Orchestra Nova ontvangt geen subsidies en is in die zin alleen al vernieuwend en ondernemend.

Een goed voorbeeld van de (meer)waarde die je uit je netwerk kunt halen om samen een win-winsituatie te creëren. Vooraf hadden Jesse Segers, rector en leiderschapsexpert, en Marcel Geraeds dan ook een interessante kennismaking over de betekenis van muziek én leiderschap.

Hoe anders

Marcel: Ik zat al een tijdje te denken: Hoe zou het anders kunnen? Zou je een beroepsorkest kunnen oprichten dat niet op subsidies leunt? De meeste orkesten leven voor de helft van subsidies. Vanuit mijn rol als dirigent kan ik een leiderschapsverhaal vertellen, en dat kan een interessante combinatie met hightech een nieuw verhaal opleveren. Als je het verhaal met muziek vertelt, dan zorgt multitech voor meer beleving . Door het in beeld te brengen, geef je het een modernere ervaring.

Jesse: Toen ik voor het eerst naar een klassiek concert ging, werd er vooraf een inleiding gegeven en dat vond ik fijn omdat ik wist waar het stuk vandaan kwam. Ik ging daardoor letten op dingen die ik er zelf nooit zelf in zou hebben gehoord. Jij geeft met behulp van technologie ook extra duiding. Ik vind dat geniaal, want dat maakt klassieke muziek voor onze generatie weer interessant.

“Orkesten hebben vaak te weinig marketingtools om jonge generaties te bereiken.
Ik wil mensen het verhaal van klassieke muziek laten begrijpen.”

 

Marcel:  Klopt, mensen weten eigenlijk niet goed waar het over gaat. Orkesten hebben vaak ook te weinig marketingtools om hen te bereiken. Dit is waar visual de klassieke muziek kan helpen. Mijn ultieme doel is dan ook om mensen het verhaal van klassieke muziek te laten begrijpen. Veel mensen denken dat het visuele aspect niet is hoe klassieke muziek ‘bedoeld’” is, maar de Russische componist Aleksandr Skrjabin ontwikkelde in zijn tijd al visuele voorstellingen bij zijn composities. Zijn gedachtegang en wil om een totaalbeleving te geven, vind je terug in zijn partituren.

We hebben ook een voorstelling die Love is on heet. Dan gebruiken we ICT om singles te matchen op basis van muziekkeuze. Via een druk op knop in een bijbehorende app kunnen mensen aangeven wanneer precies een stuk ze enorm raakt en op basis van die timing worden ze dan voorgesteld aan iemand anders. We kunnen tegenwoordig al zó veel. We zouden ook mixed reality willen inzetten om de verborgen gelaagdheid van muziek in beeld te brengen. Zo kijken we waar we muziek allemaal ‘van dienst’ kunnen laten zijn.

Jesse: Interessant dat je dat zo verwoordt. Ik hoor er onze brandwaarden ook in: persoonlijk, meesterschap en verbindend. Ik ben zelf naar klassieke muziek gaan luisteren nadat ik er fysiek en mentaal doorheen zat. Ik wist dat het zou helpen in een herstelperiode. Ik kon geen informatie-input meer hebben. Ook in de auto geeft het veel rust en ruimte voor reflectie.

Marcel: Dat is mooi. Vroeger luisterde men naar muziek om de stilte te verdrijven, nu om het lawaai te verdrijven.

Een nieuw businessmodel

Marcel: En er is wel meer veranderd. Veel professionele muzikanten verdienen veel te weinig. Het verschil tussen de top en de laag eronder is erg groot geworden. Dat zie je ook in de popmuziek. Wij willen muzikanten fatsoenlijk kunnen betalen per opdracht. Muzikale verenigingen moeten op hun businessmodel kunnen overleven door meer met bedrijven samen te werken. Daar zit een bewustwordingsproces.

Jesse: Enerzijds ontwikkel je dus een leiderschapsproduct om anderzijds non-profit te ondersteunen. Dat kan spanning opleveren.

Op het gebied van terminologie komen ‘hybride organisatie’, ‘gedeeld leiderschap’ en calling in me op. Mensen die een roeping of passie hebben, zijn vaak bereid om dat voor niets te doen: The dark side of a calling. Daarom kan een calling verschrikkelijk zijn. Denk aan kunstenaars of mensen die het willen maken in Hollywood en in armoede leven. De existentiële vraag waar veel jobcoaches aan verdienen, werpt zich dan op: ben je geboren met een calling of ontwikkel je die? Het antwoord is dat een calling zich ontwikkelt en kan doodbloeden. Je kunt ook meerdere callings in je leven ervaren.

“Mensen die een roeping of passie hebben, zijn vaak bereid om dat
voor niets te doen: the dark side of a calling.”

 

Marcel: En hoe maak je die calling mogelijk? Ik ben ook cursussen gaan ontwikkelen voor jonge professionals. We gebruiken de communicatie op het podium. Ik laat bijvoorbeeld zien wat het veroorzaakt als ik het ensemble op een weinig aanvoelende manier dirigeer. Het orkest geeft daar veel feedback op terug. Dan zet ik ze vervolgens tussen de muzikanten om het van binnenuit te beleven en ga ik door op het veroorzaken van eenheid of contrast. Eenheid duurt lang, contrast is spannender, maar je hebt beiden nodig. Dat moet je samen opbouwen tot het geven van een concert.

Als dirigent werk je niet vanuit leiderschapswetenschap, maar vanuit leiderschapspraktijk. We moeten leidinggeven aan honderd specialisten, professionals. Dan heb je niets aan die modellen, wij moeten het zelf aanvoelen en horen. Daarom zit er ook een stukje authenticiteit in wat er dan ontstaat. Niemand wil falen op het podium, maar zijn ze ook echt samen aan het spelen? Die ervaring kan een boeiende toevoeging op de wetenschap bieden.

Jesse: Wat wetenschap doet, is patronen zoeken die in veel cases terugkomen. Vanuit die abstractie kan het dan terug in het team gezet worden en krijgt het in de realiteit betekenis.

De analogie van dirigeren en leiderschap is niet nieuw, het is zelfs een oerbeeld. Als dirigent ben je wel de leidinggevende, maar niet per se de leider. Het een is een formele realiteit, het ander een sociale realiteit. Het proces om echt te kunnen performen vraagt op teamniveau psychologische veiligheid en op organisatieniveau gedeelde waarden.

Marcel: In de muziek is dat terug te horen. Je kunt het effect van je eigen leiderschap beluisteren. Er zit ook verschil tussen muziek leren en het je echt eigen maken. Enkel leren is niet genoeg. Dat is het verschil tussen kunst en wetenschap: kunst kan niet voortbouwen op bestaande wetenschap, kunst begint steeds opnieuw.

Jesse: Met onze deelnemers werken we ook aan dat ‘eigen maken’. Van denken naar doen in de complexiteit van je eigen organisatie. Je moet een nieuwe samenwerkingsmodus zien te vinden en vanuit inzichten ook echt verdergaan om een nieuwe werkelijkheid te creëren.

Marcel: Net zoals in de muziek: gewoon uren maken. De individuen moeten dat ook accepteren: dat ze de macht kunnen delen. Veel organisaties gaan in op leiderschapshypes, maar volgens mij moeten organisaties in functie van de persoonlijkheden die er zijn en de aanwezige expertise een model ontwikkelen dat daar werkt. Anders kan het niet goed gaan. Het orkest bestaat uit individuen, maar ik zie het als een organisme. Ik bemoei me niet met het ambacht van de individuele cellist, want dat is zijn of haar specialisme.

Dit interview was nog niet afgelopen. Benieuwd naar wat de heren verder bespraken? Je komt het te weten op Sioo Next 60, waar het hele interview in magazinevorm wordt verspreid én je Marcel en zijn Orchestra Nova bezig kunt horen.

SCHRIJF JE NU IN!