Mail ons

Overzicht

Over machtsparadoxen en het dilemma van de leugen in een ‘nobody-in-charge society’

Blogpost 26 Mar 2019

Prof. mr. dr. Hans de Bruijn is hoogleraar bestuurskunde aan de faculteit Techniek, Bestuur en Management aan de Technische Universiteit Delft. Hij houdt zich voornamelijk bezig met management en sturing van complexe besluitvormingsprocessen in de publieke sector en op het snijvlak van publiek en privaat. Op vrijdag 15 maart verzorgde hij een masterclass voor Sioo: ‘Multi-actor decision-making’.

In hedendaagse maatschappijen die van ingewikkeldheid en afhankelijkheden aan elkaar hangen, is het een steeds grotere uitdaging om iets gerealiseerd te krijgen. Hans de Bruijn weet met een aantal treffende voorbeelden de complexiteit te schetsen die de samenwerkingsvraagstukken van vandaag kenmerkt. We roepen om leiderschap, maar tegelijkertijd is er niemand ‘in charge’.

Van single-issue game naar multi-issue game

Hoe kom je tot besluitvorming en realisatie? Hans laat zien dat schijnbaar plausibele strategieën als ‘er een project van maken’, ‘het overtuigen op inhoud’, ‘gedegen onderzoek uitvoeren’ of ‘iedereen bij het spel betrekken’ in sommige gevallen eerder leidt tot het paard achter dan voor de wagen spannen. Hier geldt de paradox: als je het graag wilt hebben, dan moet je het loslaten. Wie uitsluitend zijn eigen oplossing verkocht probeert te krijgen, oogst weerstand. Wie het aandurft om veel meer dan de eigen oplossing op de agenda te zetten, verandert het spel. Een single-issue game lokt het gevecht uit van ‘eten of gegeten worden’. Een multi-issue game depolitiseert: ieder krijgt een stukje van de taart.

In complexe besluitvormings- en samenwerkingsvraagstukken komt het erop aan formele macht zo min mogelijk in te zetten. Hoe meer de machtskaart wordt getrokken, hoe minder partijen informatie met je zullen willen delen. Macht is ook betrekkelijk: kleine spelers kunnen veel invloed hebben door blokkademacht of relatiemacht in te zetten. In bestuurlijke contexten zet je soms hoger in om in het midden uit te komen. Daar bestaan vele termen voor: alternatieve feiten, leugentje om bestwil, voortschrijdend inzicht. Altijd dringt de vraag zich op: wat is de waarheid eigenlijk? Per organisatie verschillen de spelregels, maar universeel in samenwerking is dat de ‘leugen’ alleen proportioneel toegepast kan worden met behoud van gevoel voor de kernwaarden van de ander.

Benieuwd naar nieuwe Sioo-masterclasses? Ontdek wat Margaret Wheatley, Glenda Eoyang en Kees Dorst tussen 24 mei en 7 juni voor je in petto hebben.

ONTDEK MEER!

Prof. mr. dr. Hans de Bruijn is hoogleraar bestuurskunde aan de faculteit Techniek, Bestuur en Management aan de Technische Universiteit Delft. Hij houdt zich voornamelijk bezig met management en sturing van complexe besluitvormingsprocessen in de publieke sector en op het snijvlak van publiek en privaat. Op vrijdag 15 maart verzorgde hij een masterclass voor Sioo: ‘Multi-actor decision-making’.

In hedendaagse maatschappijen die van ingewikkeldheid en afhankelijkheden aan elkaar hangen, is het een steeds grotere uitdaging om iets gerealiseerd te krijgen. Hans de Bruijn weet met een aantal treffende voorbeelden de complexiteit te schetsen die de samenwerkingsvraagstukken van vandaag kenmerkt. We roepen om leiderschap, maar tegelijkertijd is er niemand ‘in charge’.

Van single-issue game naar multi-issue game

Hoe kom je tot besluitvorming en realisatie? Hans laat zien dat schijnbaar plausibele strategieën als ‘er een project van maken’, ‘het overtuigen op inhoud’, ‘gedegen onderzoek uitvoeren’ of ‘iedereen bij het spel betrekken’ in sommige gevallen eerder leidt tot het paard achter dan voor de wagen spannen. Hier geldt de paradox: als je het graag wilt hebben, dan moet je het loslaten. Wie uitsluitend zijn eigen oplossing verkocht probeert te krijgen, oogst weerstand. Wie het aandurft om veel meer dan de eigen oplossing op de agenda te zetten, verandert het spel. Een single-issue game lokt het gevecht uit van ‘eten of gegeten worden’. Een multi-issue game depolitiseert: ieder krijgt een stukje van de taart.

In complexe besluitvormings- en samenwerkingsvraagstukken komt het erop aan formele macht zo min mogelijk in te zetten. Hoe meer de machtskaart wordt getrokken, hoe minder partijen informatie met je zullen willen delen. Macht is ook betrekkelijk: kleine spelers kunnen veel invloed hebben door blokkademacht of relatiemacht in te zetten. In bestuurlijke contexten zet je soms hoger in om in het midden uit te komen. Daar bestaan vele termen voor: alternatieve feiten, leugentje om bestwil, voortschrijdend inzicht. Altijd dringt de vraag zich op: wat is de waarheid eigenlijk? Per organisatie verschillen de spelregels, maar universeel in samenwerking is dat de ‘leugen’ alleen proportioneel toegepast kan worden met behoud van gevoel voor de kernwaarden van de ander.

Benieuwd naar nieuwe Sioo-masterclasses? Ontdek wat Margaret Wheatley, Glenda Eoyang en Kees Dorst tussen 24 mei en 7 juni voor je in petto hebben.

ONTDEK MEER!