Mail ons

Overzicht

Sioo’s boekenplank: How to survive the organizational revolution

Blogpost 10 Dec 2019

Sioo’s externe medewerkers blijven boeiende bijdragen leveren aan Sioo’s boekenplank. Deze maand leggen we het boek ‘How to survive the organizational revolution’ op de plank, geschreven door een oude bekende bij Sioo: prof. dr. Ard-Pieter de Man.

Wie al enige jaren vertrouwd is met Sioo, kent Ard-Pieter de Man als de voormalige rector. Nadat hij begin 2018 het rectoraat overdroeg, nam hij zijn inspiratie voor dit boek mee naar Melbourne, om daar twee maanden in alle rust te schrijven. Het resultaat is een handig boek voor managers dat zes nieuwe organisatievormen beschrijft, telkens met voorbeelden uit de praktijk.

Praktijk loopt voor op de literatuur

De inspiratie haalde Ard-Pieter voor een deel uit Sioo’s opleiding ‘Consulting in de informatiesamenleving’, waarin hij zelf een dag voor zijn rekening neemt. “De deelnemers aan deze opleiding kregen de opdracht om over nieuwe organisatievormen, zoals agile organizations, multidimensionaal organiseren of holacracies, literatuur te raadplegen. Op basis daarvan hebben we (Ard-Pieter schreef het boek met  Pieter KoeneMartijn Ars, red.) de voor- en nadelen van elke organisatievorm beschreven en ook in welke omstandigheden die vorm wel of juist niet geschikt is. De resultaten hiervan vormden een deel van het basismateriaal voor het boek.”

Daarnaast was ook praktijkervaring een grote bron van inspiratie. Naast zijn leerstoel Management Studies aan de VU is Ard-Pieter namelijk zelfstandig adviseur. “Na mijn terugkomst uit Melbourne heb ik mezelf eerst twee maanden vakantie gegund. Daarna ben ik als adviseur aan de slag gegaan. Ik spreek veel mensen in mijn adviespraktijk, je hoort dan waar managers tegen aanlopen en waar hun vragen zitten. Tegelijk spreek ik ook heel wat consultants. Dat zijn belangrijke bronnen, want de praktijk loopt altijd voor op de literatuur.”

Toch reikt ook wetenschappelijke literatuur interessante elementen aan voor het boek. “Uit de literatuur kun je concepten halen om duiding te geven. Ook populaire managementliteratuur vind ik een inspiratiebron. De boeken die gepubliceerd zijn rond dit thema gaan echter meestal maar over één organisatievorm. Eigenlijk staat heel wat kennis rond organisatievormen nog in de kinderschoenen”, besluit Ard-Pieter.

De ene vorm is niet beter dan de andere

‘How to survive the organizational revolution’ is primair geschreven voor managers, omdat er zo veel gebeurt op dit moment dat managers het overzicht kwijt zijn. Ze horen allerlei hippe termen, maar ze vinden het lastig om daaruit te bepalen wat ze er voor zichzelf uit kunnen halen. Het boek biedt managers een overzicht van de verschillende organisatievormen en helpt hen te bepalen welke kant hun organisatie op moet. “Als ze daarna meer details willen weten over een bepaalde vorm, kunnen ze terecht in de literatuur die we in het boek hebben opgenomen. Achter elk hoofdstuk zit namelijk een uitgebreide leeslijst waarin naar allerlei boeken en artikelen wordt verwezen.”

Bovendien spreekt het boek geen waardeoordeel uit. Ard-Pieter gelooft niet dat een bepaalde vorm beter is dan een andere, het hangt van de context af. Elke organisatie is uniek en zal de dingen dus net iets anders moeten aanpakken. “Er zijn momenteel heel wat goeroes die allemaal denken dat hun oplossing de beste is, maar dat is niet zo. Dat is het vernieuwende aan dit boek: het geeft je het verhelderende inzicht dat je afhankelijk van de omstandigheden beter kunt kiezen voor de ene vorm dan voor de andere, of je eigen interpretatie aan een organisatievorm moet geven.”

Informatietechnologie beïnvloedt organisatievormen

Naast de zes verschillende organisatievormen worden verschillende thema’s besproken, zoals de geschiedenis van organisatievormen, hoe het HR-management in elke vorm het beste werkt en welke instrumenten voor planning en control er in de nieuwe vormen nodig zijn. Ook het effect van de informatietechnologie op organisatievormen is een nieuw gegeven. Hierin is de casus van ING een mooi voorbeeld, vindt Ard-Pieter.

Hij legt uit: “Bij veel banken zijn alle informatiesystemen nog met elkaar verknoopt in een grote spaghetti. Dat betekent dat als je iets wilt wijzigen, je met veel mensen moet afstemmen. Daarvoor heb je een hiërarchische organisatie nodig die het geheel coördineert. Maar bij ING hebben ze de IT helemaal opgeschoond. Door het beter inrichten van de technologie konden ze gaan werken met autonome teams, die veel zelf kunnen doen. Die teams zijn dus zelf verantwoordelijk voor een deel van het systeem, ze kunnen veel veranderen zonder dat ze daarvoor met anderen hoeven af te stemmen en zonder het risico dat ze raken aan delen van het systeem die ze niet mogen beïnvloeden.”

Nog een sprekend voorbeeld van hoe de informatietechnologie een rol speelt in organisaties is de holacracy. “Eigenlijk is dat al een oude vorm, maar die kwam nooit echt van de grond. Mensen in een bedrijf kunnen tot wel tien verschillende rollen hebben, wat in een organisatie heel onoverzichtelijk is. Zo kan iemand bijvoorbeeld de rol ‘jaargesprekken voeren’ hebben, naast de rol ‘het kantoor leuk maken’ en de rol ‘op sociale media publiceren’, enzovoort. Nu is er software ontwikkeld die het overzichtelijk maakt wie wat doet in de organisatie. De informatietechnologie heeft deze organisatievorm in recente jaren aantrekkelijker gemaakt, waardoor je ziet dat deze nu veel breder wordt toegepast dan bijvoorbeeld tien jaar geleden.”

Hypes vs. echte ontwikkelingen

Ard-Pieter merkt dat veel mensen niet in staat zijn om de hype te onderscheiden van de echte ontwikkelingen op langere termijn. Op 15 mei organiseren we daarom samen een Sioo-masterclass rond dit onderwerp. “In de masterclass zal ik ingaan op de achtergronden van de nieuwe organisatievormen en de invloed van informatietechnologie. Daarnaast wil ik ook aandacht besteden aan de blinde vlekken van een aantal auteurs die over nieuwe organisatievormen schrijven. Daarmee hoop ik dat de deelnemers aan de masterclass beter in staat zijn de discussie over organisatorische vernieuwing in de eigen organisatie aan te gaan”, aldus Ard-Pieter.

Verder wordt het boek ook aanbevolen voor de deelnemers van Sioo’s workshop Organisatiekunde die gegeven wordt door Ard-Pieter en Michiel van Dijk. “We willen in die twee dagen vooral aandacht besteden aan wat je voor je eigen organisatie kan doen rond organisatievormen. Met de voorkennis die je uit het boek haalt, kun je in de workshop aan de slag met je eigen casus en leer je hoe je een concept kunt aanpassen aan je eigen organisatie.”

Wil jij je je verder verdiepen in verschillende organisatievormen en de kansen voor jouw organisatie benutten?

Ontdek de masterclass | Ontdek de workshop Organisatiekunde

Sioo’s externe medewerkers blijven boeiende bijdragen leveren aan Sioo’s boekenplank. Deze maand leggen we het boek ‘How to survive the organizational revolution’ op de plank, geschreven door een oude bekende bij Sioo: prof. dr. Ard-Pieter de Man.

Wie al enige jaren vertrouwd is met Sioo, kent Ard-Pieter de Man als de voormalige rector. Nadat hij begin 2018 het rectoraat overdroeg, nam hij zijn inspiratie voor dit boek mee naar Melbourne, om daar twee maanden in alle rust te schrijven. Het resultaat is een handig boek voor managers dat zes nieuwe organisatievormen beschrijft, telkens met voorbeelden uit de praktijk.

Praktijk loopt voor op de literatuur

De inspiratie haalde Ard-Pieter voor een deel uit Sioo’s opleiding ‘Consulting in de informatiesamenleving’, waarin hij zelf een dag voor zijn rekening neemt. “De deelnemers aan deze opleiding kregen de opdracht om over nieuwe organisatievormen, zoals agile organizations, multidimensionaal organiseren of holacracies, literatuur te raadplegen. Op basis daarvan hebben we (Ard-Pieter schreef het boek met  Pieter KoeneMartijn Ars, red.) de voor- en nadelen van elke organisatievorm beschreven en ook in welke omstandigheden die vorm wel of juist niet geschikt is. De resultaten hiervan vormden een deel van het basismateriaal voor het boek.”

Daarnaast was ook praktijkervaring een grote bron van inspiratie. Naast zijn leerstoel Management Studies aan de VU is Ard-Pieter namelijk zelfstandig adviseur. “Na mijn terugkomst uit Melbourne heb ik mezelf eerst twee maanden vakantie gegund. Daarna ben ik als adviseur aan de slag gegaan. Ik spreek veel mensen in mijn adviespraktijk, je hoort dan waar managers tegen aanlopen en waar hun vragen zitten. Tegelijk spreek ik ook heel wat consultants. Dat zijn belangrijke bronnen, want de praktijk loopt altijd voor op de literatuur.”

Toch reikt ook wetenschappelijke literatuur interessante elementen aan voor het boek. “Uit de literatuur kun je concepten halen om duiding te geven. Ook populaire managementliteratuur vind ik een inspiratiebron. De boeken die gepubliceerd zijn rond dit thema gaan echter meestal maar over één organisatievorm. Eigenlijk staat heel wat kennis rond organisatievormen nog in de kinderschoenen”, besluit Ard-Pieter.

De ene vorm is niet beter dan de andere

‘How to survive the organizational revolution’ is primair geschreven voor managers, omdat er zo veel gebeurt op dit moment dat managers het overzicht kwijt zijn. Ze horen allerlei hippe termen, maar ze vinden het lastig om daaruit te bepalen wat ze er voor zichzelf uit kunnen halen. Het boek biedt managers een overzicht van de verschillende organisatievormen en helpt hen te bepalen welke kant hun organisatie op moet. “Als ze daarna meer details willen weten over een bepaalde vorm, kunnen ze terecht in de literatuur die we in het boek hebben opgenomen. Achter elk hoofdstuk zit namelijk een uitgebreide leeslijst waarin naar allerlei boeken en artikelen wordt verwezen.”

Bovendien spreekt het boek geen waardeoordeel uit. Ard-Pieter gelooft niet dat een bepaalde vorm beter is dan een andere, het hangt van de context af. Elke organisatie is uniek en zal de dingen dus net iets anders moeten aanpakken. “Er zijn momenteel heel wat goeroes die allemaal denken dat hun oplossing de beste is, maar dat is niet zo. Dat is het vernieuwende aan dit boek: het geeft je het verhelderende inzicht dat je afhankelijk van de omstandigheden beter kunt kiezen voor de ene vorm dan voor de andere, of je eigen interpretatie aan een organisatievorm moet geven.”

Informatietechnologie beïnvloedt organisatievormen

Naast de zes verschillende organisatievormen worden verschillende thema’s besproken, zoals de geschiedenis van organisatievormen, hoe het HR-management in elke vorm het beste werkt en welke instrumenten voor planning en control er in de nieuwe vormen nodig zijn. Ook het effect van de informatietechnologie op organisatievormen is een nieuw gegeven. Hierin is de casus van ING een mooi voorbeeld, vindt Ard-Pieter.

Hij legt uit: “Bij veel banken zijn alle informatiesystemen nog met elkaar verknoopt in een grote spaghetti. Dat betekent dat als je iets wilt wijzigen, je met veel mensen moet afstemmen. Daarvoor heb je een hiërarchische organisatie nodig die het geheel coördineert. Maar bij ING hebben ze de IT helemaal opgeschoond. Door het beter inrichten van de technologie konden ze gaan werken met autonome teams, die veel zelf kunnen doen. Die teams zijn dus zelf verantwoordelijk voor een deel van het systeem, ze kunnen veel veranderen zonder dat ze daarvoor met anderen hoeven af te stemmen en zonder het risico dat ze raken aan delen van het systeem die ze niet mogen beïnvloeden.”

Nog een sprekend voorbeeld van hoe de informatietechnologie een rol speelt in organisaties is de holacracy. “Eigenlijk is dat al een oude vorm, maar die kwam nooit echt van de grond. Mensen in een bedrijf kunnen tot wel tien verschillende rollen hebben, wat in een organisatie heel onoverzichtelijk is. Zo kan iemand bijvoorbeeld de rol ‘jaargesprekken voeren’ hebben, naast de rol ‘het kantoor leuk maken’ en de rol ‘op sociale media publiceren’, enzovoort. Nu is er software ontwikkeld die het overzichtelijk maakt wie wat doet in de organisatie. De informatietechnologie heeft deze organisatievorm in recente jaren aantrekkelijker gemaakt, waardoor je ziet dat deze nu veel breder wordt toegepast dan bijvoorbeeld tien jaar geleden.”

Hypes vs. echte ontwikkelingen

Ard-Pieter merkt dat veel mensen niet in staat zijn om de hype te onderscheiden van de echte ontwikkelingen op langere termijn. Op 15 mei organiseren we daarom samen een Sioo-masterclass rond dit onderwerp. “In de masterclass zal ik ingaan op de achtergronden van de nieuwe organisatievormen en de invloed van informatietechnologie. Daarnaast wil ik ook aandacht besteden aan de blinde vlekken van een aantal auteurs die over nieuwe organisatievormen schrijven. Daarmee hoop ik dat de deelnemers aan de masterclass beter in staat zijn de discussie over organisatorische vernieuwing in de eigen organisatie aan te gaan”, aldus Ard-Pieter.

Verder wordt het boek ook aanbevolen voor de deelnemers van Sioo’s workshop Organisatiekunde die gegeven wordt door Ard-Pieter en Michiel van Dijk. “We willen in die twee dagen vooral aandacht besteden aan wat je voor je eigen organisatie kan doen rond organisatievormen. Met de voorkennis die je uit het boek haalt, kun je in de workshop aan de slag met je eigen casus en leer je hoe je een concept kunt aanpassen aan je eigen organisatie.”

Wil jij je je verder verdiepen in verschillende organisatievormen en de kansen voor jouw organisatie benutten?

Ontdek de masterclass | Ontdek de workshop Organisatiekunde