Mail ons

Overzicht

Sioo’s boekenplank: Essenties van verandermanagement

Blogpost 29 Nov 2021

Op Sioo’s boekenplank krijgen de vele nieuwe boeken die in ons netwerk tot stand komen hun verdiende podium. Dit keer een bijna volledig nieuwe editie van een werk uit 2012: Essenties van Verandermanagement. Wij spraken met één van de drie redacteuren, Maurits Jan Vink, docent in onder andere de workshop Dealen met Belangentegenstellingen, mediator en organisatieadviseur.

Bijna tien jaar na het verschijnen van Essenties van Verandermanagement voelden de redacteuren dat er behoefte was aan een grondige actualisatie van het boek. Het verandervak is in tien jaar tijd behoorlijk geëvolueerd en gegroeid. Het denken over dilemma’s veranderde: In het verleden dacht men vaak dat spanningen vermeden moesten worden en dan moesten er keuzes gemaakt worden met als motto: ‘maak de beste keuze, dan ben je van de spanning af’.

Maurits Jan: “Tegenwoordig lijkt het erop dat we het tegenovergestelde standpunt hanteren, namelijk: ‘kiezen is verliezen’. We moeten juist leren om spanningen te herkennen, ermee te leven, ermee om te gaan. Veranderkundig denken en handelen vereist en veronderstelt in deze tijden het verenigen van wat vaak ogenschijnlijk tegenstrijdige benaderingen lijken.”

Hoewel het boek uit 2012 nog steeds een prominente positie inneemt in de veranderkundige markt, werd het dus tijd om de inhoud breder neer te zetten in die nieuwe context. De oorspronkelijke 13 hoofdstukken werden er 20, en de uitgever voegde er de ondertitel Een kleine canon van veranderkundige benaderingen aan toe, een verwijzing naar de vele auteurs die een hoofdstuk schreven.

Ruimte om te schrijven

De drie redacteuren – Maurits Jan Vink, Marco de Witte en Marlieke van Grinsven – schreven gezamenlijk de inleiding en het laatste hoofdstuk van dit bijna 600 pagina’s tellende werk. Daarnaast schreven ze elk ook enkele hoofdstukken. “De auteurs die de andere hoofdstukken schreven, zijn in veel gevallen ook actief bij Sioo, zoals Jaap van ’t Hek, Leike van Oss, Paul Kloosterboer, Joost Kampen en Hans Vermaak,” vertelt Maurits Jan. “Toen we begin vorig jaar serieus met de voorbereidingen voor het nieuwe boek begonnen, werden we overvallen door Corona. De eerste lockdown zorgde ervoor dat iedereen thuis kwam te zitten. De auteurs die wij benaderden reageerden allemaal heel enthousiast, wellicht ook omdat ze ruimte kregen door het uitvallen van andere activiteiten. Daardoor konden we het boek sneller schrijven dan we verwacht hadden.”

“Voor je het weet, leidt veranderen tot gedoe en escalatie.”

Maurits Jan schreef zelf een hoofdstuk over veranderdiagnose, onder het motto: als je een grote reis gaat maken, helpt het om even te gaan zitten; en een hoofdstuk over spanning en conflict als integraal onderdeel van veranderprocessen. “Belangen worden geraakt, perspectieven sluiten niet vanzelf op elkaar aan en voor je het weet, leidt veranderen tot gedoe en escalatie. Daar oog voor hebben en mee leren werken is in toenemende mate een competentie die veranderaars zich eigen moeten maken,” vindt Maurits Jan. 

Dit sluit ook aan bij zijn eigen ontwikkeling in het verandervak. Ruim vijfentwintig jaar na zijn afstuderen is hij in zijn werk als adviseur meer opgeschoven naar die vragen waarop niet één juist antwoord is, maar waar de perspectieven op de werkelijkheid en de opgave fundamenteel verschillen tussen partijen. Voor inspiratie in zijn vak leunt Maurits Jan op eerdere werken van een aantal van de auteurs van dit boek, maar ook op het werk van Fisher, Ury en Shapiro rond het omgaan met spanning en tegenstellingen, en op het werk van Dan Ariely en Kahneman over de menselijke psyche en ons feilbare denken.

Vier delen

Essenties van Verandermanagement biedt een actueel overzicht van de veranderkunde in al zijn diversiteit, waarbij de overeenkomsten en tegenstellingen tussen de verschillende veranderkundige benaderingen aan bod komen. Het boek is opgebouwd uit vier delen:
1. De veranderkunde in vogelvlucht, met een historische schets vanaf het begin van vorige eeuw, tot aan een typering van hedendaagse benaderingen;
2. Veranderideeën, met vier hoofdstukken die focussen op veranderen in organisaties en praten over organisatieverandering;
3. Veranderbenaderingen, waarin de benaderingen aan bod komen die laten zien hoe je de brug kunt slaan tussen het veranderidee en het veranderproces; en tot slot
4. Leidinggeven aan veranderprocessen, dat focust op de specifieke rol van de veranderaar.

Naslagwerk bij verandervragen

“Dit boek kan goed werken als naslagwerk voor mensen die in de praktijk met verandering bezig zijn,” aldus Maurits Jan. “Het helpt de juiste vragen te stellen: Welke dingen mag ik niet vergeten in mijn diagnose, wat is handig om mee te nemen in mijn aanpak, bijvoorbeeld. Er komt uit het boek ook niet één waarheid naar voren. Afhankelijk van de vraag waar iemand mee puzzelt is de ene manier van kijken naar veranderen passender dan de andere. Je hoeft het boek niet van kaft tot kaft te lezen.”

Om het opzoeken in dit uitgebreide werk makkelijker te maken, is er behalve een uitgebreid register ook gewerkt met kleuren die de verschillende hoofdstukken duidelijk van elkaar scheiden. Daardoor grijpen mensen graag naar het boek als ze in de praktijk ergens tegenaan lopen: wat is hierover geschreven in Essenties van Verandermanagement en hoe kan ik van daaruit weer verder.

“Afhankelijk van de vraag is de ene manier van kijken naar veranderen passender dan de andere.”

Enkele maanden na de verschijning zijn de reacties volgens Maurits Jan alvast heel positief. “De inhoud van dit boek is gebaseerd op theorieën en modellen, die vervolgens worden vertaald naar concrete vraagstukken. We hebben bijvoorbeeld Hans Vermaak gevraagd een hoofdstuk te schrijven over het ‘kleurendenken’, het meervoudig kijken naar veranderprocessen. Dat verhaal bestaat al ruim twintig jaar. Op basis van zijn ervaringen en onderzoek zet Hans in zijn hoofdstuk de essenties nog eens op een rij en onderzoekt daarbij tevens een aantal nieuwe vragen en dilemma’s.”

Paradoxen in verandering

Het boek is bedoeld voor professionals die worstelen met veranderkundige vraagstukken. “Het zet op een rij waar al deze veranderbenaderingen, inzichten en ervaringen uit de praktijk ons brengen. Van verandermanagement, via veranderkunde, beschrijven we veranderkunst als het vermogen om reflectief te schakelen tussen strijdige of schurende benaderingen en van daaruit te kiezen hoe te handelen. Het handelingsperspectief is om tegenstellingen te zien als de essentie van organiseren en als de aanjagers van vernieuwen. Dat vraagt veel van veranderaars: cognitief begrijpen, emotioneel verduren en kunnen en durven handelen en vervolgens vanuit de effecten van je handelen weer te voelen, denken en handelen. Vaak zien we in de realiteit tegenstellingen in verandering, in het boek gaan we ook in op de paradoxen tegen tussen de verschillende auteurs. Dat is juist de kracht van dit boek: het omgaan met paradoxen wordt een van de grote uitdagingen van de komende tijd, en dit naslagwerk reikt hiervoor een aantal nuttige tools aan.”

Hollandse School

Tot slot wil dit boek ook een poging doen om de Hollandse School van verandering in kaart te brengen, en antwoord te geven op de vraag of er überhaupt zo’n Hollandse School is. “Volgens ons is die er wel degelijk,” beaamt Maurits Jan. “Het is een school waarin op ambachtelijke wijze het vermogen wordt ontwikkeld om verschil te maken in het relationele aspect van organisaties, vanuit de opvatting dat veranderen over mensen gaat, in hun onderlinge relaties, die al samenwerkend organisaties vormen en op die manier onderdeel uitmaken van ecosystemen in beweging.”

Om dat idee van de Hollandse School ook duidelijk uit te dragen, zijn de illustraties in het boek verwijzingen naar het Hollandse landschap, een ode aan de Hollandse School van Veranderen.

‘Essenties van Verandermanagement – Een kleine canon van veranderkundige benaderingen’ is te bestellen bij managementboek.nl

Op Sioo’s boekenplank krijgen de vele nieuwe boeken die in ons netwerk tot stand komen hun verdiende podium. Dit keer een bijna volledig nieuwe editie van een werk uit 2012: Essenties van Verandermanagement. Wij spraken met één van de drie redacteuren, Maurits Jan Vink, docent in onder andere de workshop Dealen met Belangentegenstellingen, mediator en organisatieadviseur.

Bijna tien jaar na het verschijnen van Essenties van Verandermanagement voelden de redacteuren dat er behoefte was aan een grondige actualisatie van het boek. Het verandervak is in tien jaar tijd behoorlijk geëvolueerd en gegroeid. Het denken over dilemma’s veranderde: In het verleden dacht men vaak dat spanningen vermeden moesten worden en dan moesten er keuzes gemaakt worden met als motto: ‘maak de beste keuze, dan ben je van de spanning af’.

Maurits Jan: “Tegenwoordig lijkt het erop dat we het tegenovergestelde standpunt hanteren, namelijk: ‘kiezen is verliezen’. We moeten juist leren om spanningen te herkennen, ermee te leven, ermee om te gaan. Veranderkundig denken en handelen vereist en veronderstelt in deze tijden het verenigen van wat vaak ogenschijnlijk tegenstrijdige benaderingen lijken.”

Hoewel het boek uit 2012 nog steeds een prominente positie inneemt in de veranderkundige markt, werd het dus tijd om de inhoud breder neer te zetten in die nieuwe context. De oorspronkelijke 13 hoofdstukken werden er 20, en de uitgever voegde er de ondertitel Een kleine canon van veranderkundige benaderingen aan toe, een verwijzing naar de vele auteurs die een hoofdstuk schreven.

Ruimte om te schrijven

De drie redacteuren – Maurits Jan Vink, Marco de Witte en Marlieke van Grinsven – schreven gezamenlijk de inleiding en het laatste hoofdstuk van dit bijna 600 pagina’s tellende werk. Daarnaast schreven ze elk ook enkele hoofdstukken. “De auteurs die de andere hoofdstukken schreven, zijn in veel gevallen ook actief bij Sioo, zoals Jaap van ’t Hek, Leike van Oss, Paul Kloosterboer, Joost Kampen en Hans Vermaak,” vertelt Maurits Jan. “Toen we begin vorig jaar serieus met de voorbereidingen voor het nieuwe boek begonnen, werden we overvallen door Corona. De eerste lockdown zorgde ervoor dat iedereen thuis kwam te zitten. De auteurs die wij benaderden reageerden allemaal heel enthousiast, wellicht ook omdat ze ruimte kregen door het uitvallen van andere activiteiten. Daardoor konden we het boek sneller schrijven dan we verwacht hadden.”

“Voor je het weet, leidt veranderen tot gedoe en escalatie.”

Maurits Jan schreef zelf een hoofdstuk over veranderdiagnose, onder het motto: als je een grote reis gaat maken, helpt het om even te gaan zitten; en een hoofdstuk over spanning en conflict als integraal onderdeel van veranderprocessen. “Belangen worden geraakt, perspectieven sluiten niet vanzelf op elkaar aan en voor je het weet, leidt veranderen tot gedoe en escalatie. Daar oog voor hebben en mee leren werken is in toenemende mate een competentie die veranderaars zich eigen moeten maken,” vindt Maurits Jan. 

Dit sluit ook aan bij zijn eigen ontwikkeling in het verandervak. Ruim vijfentwintig jaar na zijn afstuderen is hij in zijn werk als adviseur meer opgeschoven naar die vragen waarop niet één juist antwoord is, maar waar de perspectieven op de werkelijkheid en de opgave fundamenteel verschillen tussen partijen. Voor inspiratie in zijn vak leunt Maurits Jan op eerdere werken van een aantal van de auteurs van dit boek, maar ook op het werk van Fisher, Ury en Shapiro rond het omgaan met spanning en tegenstellingen, en op het werk van Dan Ariely en Kahneman over de menselijke psyche en ons feilbare denken.

Vier delen

Essenties van Verandermanagement biedt een actueel overzicht van de veranderkunde in al zijn diversiteit, waarbij de overeenkomsten en tegenstellingen tussen de verschillende veranderkundige benaderingen aan bod komen. Het boek is opgebouwd uit vier delen:
1. De veranderkunde in vogelvlucht, met een historische schets vanaf het begin van vorige eeuw, tot aan een typering van hedendaagse benaderingen;
2. Veranderideeën, met vier hoofdstukken die focussen op veranderen in organisaties en praten over organisatieverandering;
3. Veranderbenaderingen, waarin de benaderingen aan bod komen die laten zien hoe je de brug kunt slaan tussen het veranderidee en het veranderproces; en tot slot
4. Leidinggeven aan veranderprocessen, dat focust op de specifieke rol van de veranderaar.

Naslagwerk bij verandervragen

“Dit boek kan goed werken als naslagwerk voor mensen die in de praktijk met verandering bezig zijn,” aldus Maurits Jan. “Het helpt de juiste vragen te stellen: Welke dingen mag ik niet vergeten in mijn diagnose, wat is handig om mee te nemen in mijn aanpak, bijvoorbeeld. Er komt uit het boek ook niet één waarheid naar voren. Afhankelijk van de vraag waar iemand mee puzzelt is de ene manier van kijken naar veranderen passender dan de andere. Je hoeft het boek niet van kaft tot kaft te lezen.”

Om het opzoeken in dit uitgebreide werk makkelijker te maken, is er behalve een uitgebreid register ook gewerkt met kleuren die de verschillende hoofdstukken duidelijk van elkaar scheiden. Daardoor grijpen mensen graag naar het boek als ze in de praktijk ergens tegenaan lopen: wat is hierover geschreven in Essenties van Verandermanagement en hoe kan ik van daaruit weer verder.

“Afhankelijk van de vraag is de ene manier van kijken naar veranderen passender dan de andere.”

Enkele maanden na de verschijning zijn de reacties volgens Maurits Jan alvast heel positief. “De inhoud van dit boek is gebaseerd op theorieën en modellen, die vervolgens worden vertaald naar concrete vraagstukken. We hebben bijvoorbeeld Hans Vermaak gevraagd een hoofdstuk te schrijven over het ‘kleurendenken’, het meervoudig kijken naar veranderprocessen. Dat verhaal bestaat al ruim twintig jaar. Op basis van zijn ervaringen en onderzoek zet Hans in zijn hoofdstuk de essenties nog eens op een rij en onderzoekt daarbij tevens een aantal nieuwe vragen en dilemma’s.”

Paradoxen in verandering

Het boek is bedoeld voor professionals die worstelen met veranderkundige vraagstukken. “Het zet op een rij waar al deze veranderbenaderingen, inzichten en ervaringen uit de praktijk ons brengen. Van verandermanagement, via veranderkunde, beschrijven we veranderkunst als het vermogen om reflectief te schakelen tussen strijdige of schurende benaderingen en van daaruit te kiezen hoe te handelen. Het handelingsperspectief is om tegenstellingen te zien als de essentie van organiseren en als de aanjagers van vernieuwen. Dat vraagt veel van veranderaars: cognitief begrijpen, emotioneel verduren en kunnen en durven handelen en vervolgens vanuit de effecten van je handelen weer te voelen, denken en handelen. Vaak zien we in de realiteit tegenstellingen in verandering, in het boek gaan we ook in op de paradoxen tegen tussen de verschillende auteurs. Dat is juist de kracht van dit boek: het omgaan met paradoxen wordt een van de grote uitdagingen van de komende tijd, en dit naslagwerk reikt hiervoor een aantal nuttige tools aan.”

Hollandse School

Tot slot wil dit boek ook een poging doen om de Hollandse School van verandering in kaart te brengen, en antwoord te geven op de vraag of er überhaupt zo’n Hollandse School is. “Volgens ons is die er wel degelijk,” beaamt Maurits Jan. “Het is een school waarin op ambachtelijke wijze het vermogen wordt ontwikkeld om verschil te maken in het relationele aspect van organisaties, vanuit de opvatting dat veranderen over mensen gaat, in hun onderlinge relaties, die al samenwerkend organisaties vormen en op die manier onderdeel uitmaken van ecosystemen in beweging.”

Om dat idee van de Hollandse School ook duidelijk uit te dragen, zijn de illustraties in het boek verwijzingen naar het Hollandse landschap, een ode aan de Hollandse School van Veranderen.

‘Essenties van Verandermanagement – Een kleine canon van veranderkundige benaderingen’ is te bestellen bij managementboek.nl