Mail ons

Overzicht

Sioo’s boekenplank: Veranderkompas

Blogpost 3 Dec 2020

Om een podium te bieden aan de vele boeken die in ons netwerk tot stand komen, werd Sioo’s boekenplank in het leven geroepen, een boekenrubriek waarmee we aandacht schenken nieuw werk uit het rijke oeuvre van onze docenten. Het pas uitgebrachte boek Veranderkompas van Sioo-docent en veranderadviseur Jelger Spijkerboer prijkt vanaf vandaag op onze plank.

Het zijn boeiende tijden voor Jelger Spijkerboer. Na jarenlang zijn sporen te hebben verdiend bij organisatieadviesbureaus nam hij in 2019 de beslissing om zelfstandig adviseur te worden en zijn eigen bureau – Veranderkompas.nl – op te starten. Ondertussen werkte hij aan zijn eerste boek, dat dezelfde titel draagt. Jelger: “Het zelfstandig adviseurschap was een logisch gevolg van mijn persoonlijke ontwikkeling,” zegt Jelger. Het bureau waarbij ik was aangesloten ging een andere richting uit dan waar ik heen wilde, dat was voor mij de trigger om zelfstandig verder te gaan. En dat bevalt tot nog toe prima, ik heb nu nog meer vrijheid om mijn werk te doen op manieren en met mensen die bij mij passen.”

Basis voor veranderaanpak

Zijn ervaringen als organisatieadviseur en docent in de voorbije jaren bieden de inspiratie voor het boek, waaraan Jelger ruim drie jaar heeft gewerkt. Maar de eigenlijke aanleiding voor het boek was de steeds terugkerende vraag van deelnemers aan zijn workshops Veranderkunde en Organisatiediagnose bij Sioo. “Tijdens het lesgeven merkte ik steeds vaker dat deelnemers aan de workshops me vroegen: Al die dingen die je nu vertelt, staat dat ook ergens?” lacht Jelger. “In het begin was het veranderkompas eigenlijk niet meer dan een paar basisvragen die ik meegaf aan mensen als een oefening om hun eigen verandervraagstuk in kaart te brengen. Daar kreeg ik steeds erg positieve feedback op, mensen zeiden dat die oefening heel goed werkte. Eerst vond ik het zelf niet zo bijzonder – het waren gewoon maar een paar vragen, dacht ik – maar door alle feedback begon ik er met andere ogen naar te kijken. Toen ben ik het veranderkompas iets anders gaan vormgeven, en stap voor stap heeft dat zich ontwikkeld tot het veranderkompasmodel, wat nu de kapstok van het boek is.”                                                                                                     

“Je krijgt met het Veranderkompas geen kant-en-klare oplossingen voorgeschoteld, je moet het model zelf invullen.”

Het veranderkompas is een set van negen samenhangende vragen. Als je de antwoorden kunt formuleren op deze negen vragen, dan heb je een veel beter beeld van je eigen verandervraagstuk. En als het lukt om alle vragen helemaal te beantwoorden, heb je de basis gecreëerd voor je veranderaanpak. “Het kompas biedt houvast in de complexiteit van je verandering,” legt Jelger uit. “Ik heb er bewust voor gekozen om een leeg model te gebruiken, je krijgt geen kant-en-klare oplossingen voorgeschoteld, je moet het model zelf vullen met je eigen inhoud. Ik probeer aan de hand van het veranderkompas meer houvast te geven in hoe je beter kunt omgaan met de complexiteit die bij verandering komt kijken.”

Gulden middenweg

Er zijn natuurlijk al heel veel boeken rond veranderkunde geschreven, maar het Veranderkompas probeert het goede midden te houden tussen aan de ene kant de dunnere Amerikaanse veranderboekjes die zeggen: volg deze drie stappen en dan komt het allemaal goed, en aan de andere kant de omvangrijke werken over veranderkunde. “De eenvoudige boeken doen geen recht aan de complexiteit,” vindt Jelger. “En de vele boeken van vakgenoten zijn fantastische, goede boeken over veranderen, boeken die ik als vakmens ook met veel liefde en plezier lees, maar die vaak minder geschikt zijn voor het grote publiek. Er zijn veel mensen die in de praktijk met verandering bezig zijn, maar er weinig of niets over gelezen hebben en ook nooit veel zullen gaan lezen. Voor hen heb ik Veranderkompas geschreven: een dun boek over veranderen dat toegankelijk is en waarin toch recht wordt gedaan aan de complexiteit die veranderen met zich meebrengt.”

“Ik richt me op een breed publiek dat in de praktijk bezig is met verandering, maar daar niet zo veel theoretische kennis over heeft.”

De boeken van vakgenoten over veranderkunde vormden uiteraard ook een inspiratiebron voor Jelger. Hij noemt het boek Leren Veranderen van Hans Vermaak en Léon de Caluwé als de basis waarmee hij professioneel is opgevoed. Hoewel ze nooit intensief hebben samengewerkt, beschouwt Jelger Hans Vermaak als zijn leermeester, voor hem ook de aanleiding om aan Hans te vragen het voorwoord te schrijven. Maar ook Iedereen verandert, nu wij nog van Hans Vermaak en De Veranderversneller van Kilian Bennebroek hebben hem geïnspireerd. “Allemaal boeken van docenten bij Sioo,” stelt Jelger vast. “En ik zou nog veel meer boeken kunnen noemen. Ik heb heel wat literatuur over veranderkunde verslonden. Daardoor zijn delen van nieuwe boeken voor mij vaak niet nieuw meer, omdat ik dingen steeds beter kan plaatsen. Dat betekent dat ik zelden nog lineair door vakliteratuur heen ga, ik begin niet per se helemaal vooraan een boek om het dan uit te lezen. Ik ben meer aan het grasduinen, op zoek naar waardevolle stukjes. Ik lees vooral met in mijn achterhoofd de vraag: hoe kan ik dit zelf gebruiken? Ik ben altijd op zoek naar hoe ik interessante elementen praktisch kan toepassen of in een opleiding kan gebruiken.”

“En uiteraard wissel ik ideeën uit met collega’s. Met een tiental vakgenoten hebben we een leesclubje waarin we veel literatuur lezen rond allerlei thema’s, die we dan een keer in de twee maanden bespreken. Leike van Oss en Hans Vermaak hebben het voortouw genomen om dit Theorieatelier, zoals we het noemen, te organiseren. Zij doen een literatuurselectie, en tijdens onze bijeenkomst bespreken we de teksten en maken we de vertaalslag naar onze eigen praktijk.” Een mooie vorm om zelf weer tot meer verdieping en verbreding te komen.

Werken in tandem

Dit voortdurende bewegen tussen theorie, praktijkervaring en geven van workshops is volgens Jelger van cruciaal belang voor zijn eigen ontwikkeling. “Ik probeer 75 tot 80% van mijn tijd zelf bezig te zijn met adviesklussen en met mijn ‘poten in de klei’ te staan en 20 tot 25% van mijn tijd te besteden aan lesgeven en schrijven over het vak. Dat vind ik een ideale verhouding. Ik ben ervan overtuigd dat ik een betere docent ben omdat ik veel praktijkverhalen en praktijkervaring heb. En ik ben een betere adviseur omdat ik af en toe mijn eigen vak weer in duik en kennis probeer over te dragen, dat geeft veel verdieping.” In beide rollen vindt Jelger het prettig om ‘in tandem’ te werken met anderen. “Dat is veel fijner werken: ten eerste is het gewoon leuker met z’n tweeën, maar het is ook professioneel veel uitdagender omdat je elkaar scherp houdt, omdat er een samenspel is.”

“Ik zie dat er vaak onnodig en onverstandig veranderd wordt, dus ik hoop dat ik mensen kan helpen om het in de praktijk handiger aan te pakken.”

Jelger hoopt dat zijn Veranderkompas een wezenlijke bijdrage kan leveren tot verbetering van de veranderpraktijk. “Ik zie dat er vaak onnodig en onverstandig veranderd wordt, dus ik hoop dat ik mensen meer handvatten kan aanreiken om het in de praktijk handiger aan te pakken dan vandaag vaak het geval is. Mijn boek is een introductie in de veranderkunde die heel praktisch toepasbaar is. Het is geschikt voor mensen die al veel ervaring hebben, maar nog minder theoretische kennis.”

Veranderkompas is sinds september 2020 te verkrijgen. Je vindt Jelger als docent o.a. in onze workshops Veranderkunde  en Organisatiediagnose die in het voorjaar weer van start gaan.


Om een podium te bieden aan de vele boeken die in ons netwerk tot stand komen, werd Sioo’s boekenplank in het leven geroepen, een boekenrubriek waarmee we aandacht schenken nieuw werk uit het rijke oeuvre van onze docenten. Het pas uitgebrachte boek Veranderkompas van Sioo-docent en veranderadviseur Jelger Spijkerboer prijkt vanaf vandaag op onze plank.

Het zijn boeiende tijden voor Jelger Spijkerboer. Na jarenlang zijn sporen te hebben verdiend bij organisatieadviesbureaus nam hij in 2019 de beslissing om zelfstandig adviseur te worden en zijn eigen bureau – Veranderkompas.nl – op te starten. Ondertussen werkte hij aan zijn eerste boek, dat dezelfde titel draagt. Jelger: “Het zelfstandig adviseurschap was een logisch gevolg van mijn persoonlijke ontwikkeling,” zegt Jelger. Het bureau waarbij ik was aangesloten ging een andere richting uit dan waar ik heen wilde, dat was voor mij de trigger om zelfstandig verder te gaan. En dat bevalt tot nog toe prima, ik heb nu nog meer vrijheid om mijn werk te doen op manieren en met mensen die bij mij passen.”

Basis voor veranderaanpak

Zijn ervaringen als organisatieadviseur en docent in de voorbije jaren bieden de inspiratie voor het boek, waaraan Jelger ruim drie jaar heeft gewerkt. Maar de eigenlijke aanleiding voor het boek was de steeds terugkerende vraag van deelnemers aan zijn workshops Veranderkunde en Organisatiediagnose bij Sioo. “Tijdens het lesgeven merkte ik steeds vaker dat deelnemers aan de workshops me vroegen: Al die dingen die je nu vertelt, staat dat ook ergens?” lacht Jelger. “In het begin was het veranderkompas eigenlijk niet meer dan een paar basisvragen die ik meegaf aan mensen als een oefening om hun eigen verandervraagstuk in kaart te brengen. Daar kreeg ik steeds erg positieve feedback op, mensen zeiden dat die oefening heel goed werkte. Eerst vond ik het zelf niet zo bijzonder – het waren gewoon maar een paar vragen, dacht ik – maar door alle feedback begon ik er met andere ogen naar te kijken. Toen ben ik het veranderkompas iets anders gaan vormgeven, en stap voor stap heeft dat zich ontwikkeld tot het veranderkompasmodel, wat nu de kapstok van het boek is.”                                                                                                     

“Je krijgt met het Veranderkompas geen kant-en-klare oplossingen voorgeschoteld, je moet het model zelf invullen.”

Het veranderkompas is een set van negen samenhangende vragen. Als je de antwoorden kunt formuleren op deze negen vragen, dan heb je een veel beter beeld van je eigen verandervraagstuk. En als het lukt om alle vragen helemaal te beantwoorden, heb je de basis gecreëerd voor je veranderaanpak. “Het kompas biedt houvast in de complexiteit van je verandering,” legt Jelger uit. “Ik heb er bewust voor gekozen om een leeg model te gebruiken, je krijgt geen kant-en-klare oplossingen voorgeschoteld, je moet het model zelf vullen met je eigen inhoud. Ik probeer aan de hand van het veranderkompas meer houvast te geven in hoe je beter kunt omgaan met de complexiteit die bij verandering komt kijken.”

Gulden middenweg

Er zijn natuurlijk al heel veel boeken rond veranderkunde geschreven, maar het Veranderkompas probeert het goede midden te houden tussen aan de ene kant de dunnere Amerikaanse veranderboekjes die zeggen: volg deze drie stappen en dan komt het allemaal goed, en aan de andere kant de omvangrijke werken over veranderkunde. “De eenvoudige boeken doen geen recht aan de complexiteit,” vindt Jelger. “En de vele boeken van vakgenoten zijn fantastische, goede boeken over veranderen, boeken die ik als vakmens ook met veel liefde en plezier lees, maar die vaak minder geschikt zijn voor het grote publiek. Er zijn veel mensen die in de praktijk met verandering bezig zijn, maar er weinig of niets over gelezen hebben en ook nooit veel zullen gaan lezen. Voor hen heb ik Veranderkompas geschreven: een dun boek over veranderen dat toegankelijk is en waarin toch recht wordt gedaan aan de complexiteit die veranderen met zich meebrengt.”

“Ik richt me op een breed publiek dat in de praktijk bezig is met verandering, maar daar niet zo veel theoretische kennis over heeft.”

De boeken van vakgenoten over veranderkunde vormden uiteraard ook een inspiratiebron voor Jelger. Hij noemt het boek Leren Veranderen van Hans Vermaak en Léon de Caluwé als de basis waarmee hij professioneel is opgevoed. Hoewel ze nooit intensief hebben samengewerkt, beschouwt Jelger Hans Vermaak als zijn leermeester, voor hem ook de aanleiding om aan Hans te vragen het voorwoord te schrijven. Maar ook Iedereen verandert, nu wij nog van Hans Vermaak en De Veranderversneller van Kilian Bennebroek hebben hem geïnspireerd. “Allemaal boeken van docenten bij Sioo,” stelt Jelger vast. “En ik zou nog veel meer boeken kunnen noemen. Ik heb heel wat literatuur over veranderkunde verslonden. Daardoor zijn delen van nieuwe boeken voor mij vaak niet nieuw meer, omdat ik dingen steeds beter kan plaatsen. Dat betekent dat ik zelden nog lineair door vakliteratuur heen ga, ik begin niet per se helemaal vooraan een boek om het dan uit te lezen. Ik ben meer aan het grasduinen, op zoek naar waardevolle stukjes. Ik lees vooral met in mijn achterhoofd de vraag: hoe kan ik dit zelf gebruiken? Ik ben altijd op zoek naar hoe ik interessante elementen praktisch kan toepassen of in een opleiding kan gebruiken.”

“En uiteraard wissel ik ideeën uit met collega’s. Met een tiental vakgenoten hebben we een leesclubje waarin we veel literatuur lezen rond allerlei thema’s, die we dan een keer in de twee maanden bespreken. Leike van Oss en Hans Vermaak hebben het voortouw genomen om dit Theorieatelier, zoals we het noemen, te organiseren. Zij doen een literatuurselectie, en tijdens onze bijeenkomst bespreken we de teksten en maken we de vertaalslag naar onze eigen praktijk.” Een mooie vorm om zelf weer tot meer verdieping en verbreding te komen.

Werken in tandem

Dit voortdurende bewegen tussen theorie, praktijkervaring en geven van workshops is volgens Jelger van cruciaal belang voor zijn eigen ontwikkeling. “Ik probeer 75 tot 80% van mijn tijd zelf bezig te zijn met adviesklussen en met mijn ‘poten in de klei’ te staan en 20 tot 25% van mijn tijd te besteden aan lesgeven en schrijven over het vak. Dat vind ik een ideale verhouding. Ik ben ervan overtuigd dat ik een betere docent ben omdat ik veel praktijkverhalen en praktijkervaring heb. En ik ben een betere adviseur omdat ik af en toe mijn eigen vak weer in duik en kennis probeer over te dragen, dat geeft veel verdieping.” In beide rollen vindt Jelger het prettig om ‘in tandem’ te werken met anderen. “Dat is veel fijner werken: ten eerste is het gewoon leuker met z’n tweeën, maar het is ook professioneel veel uitdagender omdat je elkaar scherp houdt, omdat er een samenspel is.”

“Ik zie dat er vaak onnodig en onverstandig veranderd wordt, dus ik hoop dat ik mensen kan helpen om het in de praktijk handiger aan te pakken.”

Jelger hoopt dat zijn Veranderkompas een wezenlijke bijdrage kan leveren tot verbetering van de veranderpraktijk. “Ik zie dat er vaak onnodig en onverstandig veranderd wordt, dus ik hoop dat ik mensen meer handvatten kan aanreiken om het in de praktijk handiger aan te pakken dan vandaag vaak het geval is. Mijn boek is een introductie in de veranderkunde die heel praktisch toepasbaar is. Het is geschikt voor mensen die al veel ervaring hebben, maar nog minder theoretische kennis.”

Veranderkompas is sinds september 2020 te verkrijgen. Je vindt Jelger als docent o.a. in onze workshops Veranderkunde  en Organisatiediagnose die in het voorjaar weer van start gaan.