Mail ons

Overzicht

Sioo’s summerschools: een flinke duik in systeemdenken, veranderkunde en leiderschap

Blogpost 12 Sep 2019

Een korte deep dive, dat hebben de summerschools van Sioo op z’n minst gemeenschappelijk. Van 26 tot en met 30 augustus organiseerden we drie summerschools van 5 dagen. In Doorn ging onze vertrouwde Studieweek Systemen van start, In Geetbets (België) organiseerden we samen met Ginkgo Consulting de nieuwe Summerschool Veranderkunde en in Barchem hadden we met de Summerschool Leiderschap ook een primeur te pakken. Tijd voor een terugblik met de betrokken docenten, want: wat levert dat nu eigenlijk op, zo’n vijfdaagse?

Systeemdenken in Doorn

De Studieweek Systemen is intussen een vaste waarde van Sioo, maar met de recente twaalfde editie is het interessante er voor de kerndocenten Brechtje Kessener en Hans Vermaak er gelukkig nog lang niet vanaf. Brechtje: “Het vakgebied is nog steeds in ontwikkeling en om dat bij te houden veranderen we elke keer wat in de opzet en gastdocenten.. Deze keer hadden we bijvoorbeeld Igor Nicolic uitgenodigd die op een prachtige manier complex adaptieve systemen illustreerde met de wereldwijde systemen achter een lichtknopje. Ook de ecologische blik op systemen tijdens een boswandeling Bowine Wijffels was een mooie aanvulling.” Voortdurend aanscherpen en vernieuwen dus, bevestigt Hans Vermaak: “We willen voorkomen dat het een vast stramien wordt, dat we niet meer samen onderzoeken en het niet meer ‘leeft’.”

Ondanks het afgelopen systeemfestival en de verschijning van ‘Meer dan de som der delen’ blijft er veel animo voor de week. Hans: “De week biedt overzicht over de verschillende systeembenaderingen en verdieping per benadering. Door de opzet en intensiteit krijgen deelnemers inzicht in hun eigen vraagstukken en positionering. Daarnaast is het ook een wegwijzer voor verdere ontwikkeling: welke benadering trekt me aan en wil ik meer mee doen?” Brechtje ziet ook een ontwikkeling in de vraagstukken van de deelnemers. “Ik zie een groeiend besef rond de noodzaak van systeemtransitie en nut van de kritische systeembenadering, er lijkt een grotere drang om bij te dragen aan een betere wereld.”

Ook Hans en Brechtje zelf worden nog altijd geïnspireerd en aan het denken gezet. Hans: “Het zit vaak in de kleine dingen: een uitspraak van een docent, een creatieve ingeving, een praktijkpuzzel. Ik hoorde deze keer de notie van ‘layering of change’: een oud verhaal over de verschillende snelheden waarmee verandering plaatsvindt. Verandering in de mode gaat bijvoorbeeld sneller dan die in commercie en die verloopt op zijn beurt weer sneller dan in de cultuur. Ik was bekend met een vergelijkbaar verhaal uit het transitiedenken, maar dit was toch weer iets anders.”

Veranderkunde in Geetbets

Ondertussen was 190 kilometer verderop, in het Belgische Geetbets, de eerste en meteen ook de “internationale” Summerschool Veranderkunde in volle gang, in samenwerking met het Belgische Ginkgo Consulting. Ook voor Rob Leliveld, ervaren docent en leermanager, leverde dat weer wat nieuwe inzichten op. Rob: “Natuurlijk is er sprake van spraakverwarring geweest. Wat bedoelen Nederlanders met ‘tien voor half vier’. Kennen jullie ‘twintig na drie’ niet?” En als dat geldt voor alledaags taalgebruik, dan geldt dat zeker ook voor de veranderkundige terminologie….

“In België heeft men het eerder over change management, terwijl wij het over veranderkunde hebben. Het verschil is dat we het met verandermanagement over de wenselijke wereld hebben en dat de verandering zelf de werkelijke wereld is. Veranderkunde is waar je ‘beredeneerd maar onzeker gaat knutselen’ tussen die twee werelden.” Een tegenvaller voor wie meteen op duidelijkheid had gehoopt. “Toen we de theorie meer gingen doortrekken naar de vraagstukken van de deelnemers zelf, kwamen er zowel paniek- als aha-momenten. Deelnemers vroegen zich af of ze wel kunnen doen wat nodig is in hun organisatie of waren bang dat ze al desastreuze keuzes hadden gemaakt. Mijn rol is dan om daar 1-op-1 even voor te kunnen zitten.” De intervisie van dag drie was dan ook meer dan welkom. “Het stilstaan bij de vraag: ‘welk dilemma wil je nu bij de kop pakken’ was op dat moment super krachtig.” Deelnemer Guy kan dat beamen: “Het allerbelangrijkste wat ik geleerd heb, is rustig en zorgzaam af te wegen wat de beste volgende stappen zijn in het veranderproces.”

Later in de week kwamen ook de verschillen in de Belgische en Nederlandse organisatiecontexten aan bod. “In Nederland is de mate waarop veranderaars ruimte voor zichzelf ‘naar boven toe’ kunnen creëren groter. Er was dus een duidelijk verschil in gehanteerde beïnvloedingsstijlen. Nederlanders zullen sneller hun veranderopgave opnieuw ter discussie stellen, ook naar de Raad van Bestuur toe.” Het was al met al een serieuze deep dive, daar in Geetbets. “We zijn wel diep gegaan met elkaar, soms werkten we door in lunchpauzes en soms kozen deelnemers ervoor om wat ruimte voor zichzelf te nemen.” Voor o.a. deelnemer Kenny is het doel van de summerschool geslaagd: “Voor mij is het meest waardevolle dat ik maandag echt aan de slag kan met wat ik geleerd heb.”

Leiderschap in Barchem

Voor leermanager Hilda de Reeder was de leiderschapsweek zeker niet minder intens. Hilda: “We hebben vanuit Sioo veel kennis opgebouwd rond leiderschap, maar die werd voornamelijk voor onze incompany-trajecten ingezet. Ik kon niet wachten om vanuit Sioo een Summerschool Leiderschap te lanceren.” Leiderschapsontwikkeling is echter nogal een breed begrip. “De focus lag erop om mensen in proces te brengen met zichzelf, los van de formele functie of rol die ze hebben. Het ging immers om leiderschap, niet om leidinggeven. We gingen op zoek naar de inzichten die je als individu nodig hebt om je van socialized naar self-authoring mind te kunnen ontwikkelen.”

En die socialized mind, die is nogal bepalend. “Op je 18de ga je het huis uit met een geschreven boek vol regels over hoe ‘goed leven’ eruit ziet. Die komen van je ouders, leerkrachten, mentoren, werkgevers, etc. Als je je niet conformeert aan die regels, dan ervaar je stress. Tijdens je ontwikkeling kom je echter op een punt dat dit boek niet per se het jouwe blijkt te zijn en dat je je eigen boek wilt schrijven. De kans is groot dat je daardoor meer bewegingsvrijheid en authenticiteit voelt, maar het risico bestaat dat je daarvoor door anderen niet beloond zal worden. Het is dus ook de uitdaging om dat te kunnen verdragen.”

De oogst van de summerschool is dan ook een persoonlijke leiderschapsclaim. “We onderzoeken en expliciteren onze persoonlijke missie. Je ontwikkelt echt een kompas, waardoor je congruenter bent in je keuzes op dagelijks niveau en je je minder “geleefd” voelt door anderen. Een grote focus voor hoe leiderschap eruit ziet op persoonlijk niveau, om vervolgens te bekijken wat dat betekent op team- en organisatieniveau. “Als je dat intuïtieve expliciet hebt gemaakt, kun je jezelf vervolgens ook beter verhouden tot de patronen in jouw team en in jouw organisatie.” Ook Hilda leerde zichzelf beter kennen, als mens en als leermanager. “Ik heb ook mijn eigen leiderschapsvragen ingebracht en mijn missie expliciet gemaakt. Daarnaast vind ik zo’n 5-daagse heel fijn omdat ik daarin mijn rol als leermanager optimaal kan invullen. Zowel qua groepsdynamiek als op vlak van persoonlijk coaching en meedenken in de casuïstiek van deelnemers.”

De Studieweek Systemen wordt in april weer georganiseerd. Nieuwe edities van de summerschools worden binnenkort bekendgemaakt.

Ontdek de andere nieuwe startdata van dit najaar.

Een korte deep dive, dat hebben de summerschools van Sioo op z’n minst gemeenschappelijk. Van 26 tot en met 30 augustus organiseerden we drie summerschools van 5 dagen. In Doorn ging onze vertrouwde Studieweek Systemen van start, In Geetbets (België) organiseerden we samen met Ginkgo Consulting de nieuwe Summerschool Veranderkunde en in Barchem hadden we met de Summerschool Leiderschap ook een primeur te pakken. Tijd voor een terugblik met de betrokken docenten, want: wat levert dat nu eigenlijk op, zo’n vijfdaagse?

Systeemdenken in Doorn

De Studieweek Systemen is intussen een vaste waarde van Sioo, maar met de recente twaalfde editie is het interessante er voor de kerndocenten Brechtje Kessener en Hans Vermaak er gelukkig nog lang niet vanaf. Brechtje: “Het vakgebied is nog steeds in ontwikkeling en om dat bij te houden veranderen we elke keer wat in de opzet en gastdocenten.. Deze keer hadden we bijvoorbeeld Igor Nicolic uitgenodigd die op een prachtige manier complex adaptieve systemen illustreerde met de wereldwijde systemen achter een lichtknopje. Ook de ecologische blik op systemen tijdens een boswandeling Bowine Wijffels was een mooie aanvulling.” Voortdurend aanscherpen en vernieuwen dus, bevestigt Hans Vermaak: “We willen voorkomen dat het een vast stramien wordt, dat we niet meer samen onderzoeken en het niet meer ‘leeft’.”

Ondanks het afgelopen systeemfestival en de verschijning van ‘Meer dan de som der delen’ blijft er veel animo voor de week. Hans: “De week biedt overzicht over de verschillende systeembenaderingen en verdieping per benadering. Door de opzet en intensiteit krijgen deelnemers inzicht in hun eigen vraagstukken en positionering. Daarnaast is het ook een wegwijzer voor verdere ontwikkeling: welke benadering trekt me aan en wil ik meer mee doen?” Brechtje ziet ook een ontwikkeling in de vraagstukken van de deelnemers. “Ik zie een groeiend besef rond de noodzaak van systeemtransitie en nut van de kritische systeembenadering, er lijkt een grotere drang om bij te dragen aan een betere wereld.”

Ook Hans en Brechtje zelf worden nog altijd geïnspireerd en aan het denken gezet. Hans: “Het zit vaak in de kleine dingen: een uitspraak van een docent, een creatieve ingeving, een praktijkpuzzel. Ik hoorde deze keer de notie van ‘layering of change’: een oud verhaal over de verschillende snelheden waarmee verandering plaatsvindt. Verandering in de mode gaat bijvoorbeeld sneller dan die in commercie en die verloopt op zijn beurt weer sneller dan in de cultuur. Ik was bekend met een vergelijkbaar verhaal uit het transitiedenken, maar dit was toch weer iets anders.”

Veranderkunde in Geetbets

Ondertussen was 190 kilometer verderop, in het Belgische Geetbets, de eerste en meteen ook de “internationale” Summerschool Veranderkunde in volle gang, in samenwerking met het Belgische Ginkgo Consulting. Ook voor Rob Leliveld, ervaren docent en leermanager, leverde dat weer wat nieuwe inzichten op. Rob: “Natuurlijk is er sprake van spraakverwarring geweest. Wat bedoelen Nederlanders met ‘tien voor half vier’. Kennen jullie ‘twintig na drie’ niet?” En als dat geldt voor alledaags taalgebruik, dan geldt dat zeker ook voor de veranderkundige terminologie….

“In België heeft men het eerder over change management, terwijl wij het over veranderkunde hebben. Het verschil is dat we het met verandermanagement over de wenselijke wereld hebben en dat de verandering zelf de werkelijke wereld is. Veranderkunde is waar je ‘beredeneerd maar onzeker gaat knutselen’ tussen die twee werelden.” Een tegenvaller voor wie meteen op duidelijkheid had gehoopt. “Toen we de theorie meer gingen doortrekken naar de vraagstukken van de deelnemers zelf, kwamen er zowel paniek- als aha-momenten. Deelnemers vroegen zich af of ze wel kunnen doen wat nodig is in hun organisatie of waren bang dat ze al desastreuze keuzes hadden gemaakt. Mijn rol is dan om daar 1-op-1 even voor te kunnen zitten.” De intervisie van dag drie was dan ook meer dan welkom. “Het stilstaan bij de vraag: ‘welk dilemma wil je nu bij de kop pakken’ was op dat moment super krachtig.” Deelnemer Guy kan dat beamen: “Het allerbelangrijkste wat ik geleerd heb, is rustig en zorgzaam af te wegen wat de beste volgende stappen zijn in het veranderproces.”

Later in de week kwamen ook de verschillen in de Belgische en Nederlandse organisatiecontexten aan bod. “In Nederland is de mate waarop veranderaars ruimte voor zichzelf ‘naar boven toe’ kunnen creëren groter. Er was dus een duidelijk verschil in gehanteerde beïnvloedingsstijlen. Nederlanders zullen sneller hun veranderopgave opnieuw ter discussie stellen, ook naar de Raad van Bestuur toe.” Het was al met al een serieuze deep dive, daar in Geetbets. “We zijn wel diep gegaan met elkaar, soms werkten we door in lunchpauzes en soms kozen deelnemers ervoor om wat ruimte voor zichzelf te nemen.” Voor o.a. deelnemer Kenny is het doel van de summerschool geslaagd: “Voor mij is het meest waardevolle dat ik maandag echt aan de slag kan met wat ik geleerd heb.”

Leiderschap in Barchem

Voor leermanager Hilda de Reeder was de leiderschapsweek zeker niet minder intens. Hilda: “We hebben vanuit Sioo veel kennis opgebouwd rond leiderschap, maar die werd voornamelijk voor onze incompany-trajecten ingezet. Ik kon niet wachten om vanuit Sioo een Summerschool Leiderschap te lanceren.” Leiderschapsontwikkeling is echter nogal een breed begrip. “De focus lag erop om mensen in proces te brengen met zichzelf, los van de formele functie of rol die ze hebben. Het ging immers om leiderschap, niet om leidinggeven. We gingen op zoek naar de inzichten die je als individu nodig hebt om je van socialized naar self-authoring mind te kunnen ontwikkelen.”

En die socialized mind, die is nogal bepalend. “Op je 18de ga je het huis uit met een geschreven boek vol regels over hoe ‘goed leven’ eruit ziet. Die komen van je ouders, leerkrachten, mentoren, werkgevers, etc. Als je je niet conformeert aan die regels, dan ervaar je stress. Tijdens je ontwikkeling kom je echter op een punt dat dit boek niet per se het jouwe blijkt te zijn en dat je je eigen boek wilt schrijven. De kans is groot dat je daardoor meer bewegingsvrijheid en authenticiteit voelt, maar het risico bestaat dat je daarvoor door anderen niet beloond zal worden. Het is dus ook de uitdaging om dat te kunnen verdragen.”

De oogst van de summerschool is dan ook een persoonlijke leiderschapsclaim. “We onderzoeken en expliciteren onze persoonlijke missie. Je ontwikkelt echt een kompas, waardoor je congruenter bent in je keuzes op dagelijks niveau en je je minder “geleefd” voelt door anderen. Een grote focus voor hoe leiderschap eruit ziet op persoonlijk niveau, om vervolgens te bekijken wat dat betekent op team- en organisatieniveau. “Als je dat intuïtieve expliciet hebt gemaakt, kun je jezelf vervolgens ook beter verhouden tot de patronen in jouw team en in jouw organisatie.” Ook Hilda leerde zichzelf beter kennen, als mens en als leermanager. “Ik heb ook mijn eigen leiderschapsvragen ingebracht en mijn missie expliciet gemaakt. Daarnaast vind ik zo’n 5-daagse heel fijn omdat ik daarin mijn rol als leermanager optimaal kan invullen. Zowel qua groepsdynamiek als op vlak van persoonlijk coaching en meedenken in de casuïstiek van deelnemers.”

De Studieweek Systemen wordt in april weer georganiseerd. Nieuwe edities van de summerschools worden binnenkort bekendgemaakt.

Ontdek de andere nieuwe startdata van dit najaar.