Mail ons

Overzicht

Het rad van avontuur en fortuin rond opkomende trends in technologie

Blogpost 9 Apr 2021

Er was een tijd dat ik mij in juni 2 of 3 dagen onderdompelde in het drukke BorderSession festival in het Theater aan het Spui. Een festival voor, door en met de Haagse technologie startup-scene en veel inspirerende internationale sprekers. Lezingen, workshops, ateliers en hackathons wisselden elkaar af. De, lang niet altijd even informatieve, beschrijvingen in het programma maakten dat ik regelmatig ergens terecht kwam waarvan ik me vooraf geen voorstelling had kunnen maken. Wat er ook gebeurde het was altijd leuk en inspirerend en zette aan tot reflectie en nadenken. Vooral ook omdat we, collega Brechtje Kessener en ik, terecht kwamen in een wereld die niet dagelijks de onze was en is. 

Trends in technologie

Als je dat een aantal jaren op rij doet zie je ook trends in technologie langskomen en langzaam verschuiven. Er waren jaren met veel 3D en 4D toepassingen, jaren met veel aandacht voor data, jaren waar te pas en te onpas de blockchain opdook.

Het interessante hiervan was ook dat de organisatie niet selecteerde op een ideologische positie in het technologie landschap. Dat maakte dat er het ene moment zwaar werd ingezet op privacy en informatie-overload en in een volgende sessie een app gepresenteerd werd, waardoor je via je mobiel bestookt zou worden met marktplaats advertenties uit de omgeving waarin je je bevond.

Ik kon af en toe heel enthousiast worden over iets dat langskwam. Dan dacht ik ‘dat wil ik ook’ of ‘hé in de gaten houden, want dat zou ook wel eens iets voor mij/ons kunnen worden’. Maar ook heel vaak, zoals met de app die ik noemde en sommige blockchain oplossingen dacht ik ‘doelzoekende technologie’.

In onze programma’s vragen we deelnemers vaak om een technologie rad te maken; cirkels met van binnen naar buiten gerangschikte technologieën die nu impactvol zijn, tot aan degene die in de toekomst van betekenis zouden kunnen zijn voor de eigen organisatie. Onderstaande versie van Gartner onderscheidt ook nog driesegmenten; Business enablers, Productivity revolution en Interfaces and experiences.

Dat is een lastige opdracht, want het vraagt van jou als adviseur, veranderaar of manager dat je op je netvlies hebt wat er op het gebied van technologie allemaal beschikbaar is. Bovendien moet je al die opkomende technologieën kunnen verbinden met de impact op je eigen organisatie. Het doet een flink beroep op je vermogen tot kritisch denken om, voordat je besluit om ergens mee aan de slag te gaan, te doorzien wat het effect en vooral de onbedoelde neveneffecten van die technologie zijn.

Hoe krijgt een idee voet aan de grond?

In de praktijk zie je dat het met de ingebruikname van technologie net zo gaat als met het overnemen van management ideeën. Vaak sneuvelen op zich waardevolle ideeën ten koste van minder waardevolle, omdat die laatste :

a) een groter toegankelijkheid hebben (het idee wordt zo aantrekkelijk verpakt dat het direct herkent wordt en begrepen wordt) en

b) ze een praktische relevantie hebben (het idee kan eenvoudig worden ingezet om op korte termijn tot resultaat te leiden).

Door Heusinkveld (in de Waal 2020) worden nog een aantal criteria geformuleerd die bepalen of een idee wel of niet voet aan de grond krijgt:

  • Eliminatie: het nieuwe idee moet in staat zijn het voorgaande te elimineren, want niet alles kan aandacht krijgen. Dat gebeurt vaak door erop te wijzen dat het andere niet heeft gewerkt.
  • Vervagen: sommige ideeën vervagen langzaam. Ze worden niet meer als nieuw gezien en misschien ten onrechte gekoppeld aan het predicaat mislukt omdat er fouten zijn gemaakt bij de invoering.
  • Collectief ongemak: de angst om achterop te raken maakt dat het nieuwe idee omarmt wordt om vooruit te komen.
  • Hardnekkige tegenstellingen: de pendelbewegingen in organisaties worden ondersteund door nieuwe ideeën.

Maar de allerbelangrijkste is natuurlijk:

  • Als de buren het doen gaan wij het ook doen. Dat versnelt een idee enorm. Van een idee wordt het de nieuwe norm en daarmee de nieuwe werkelijkheid. Bij technologie zie je iets soortgelijks.

Net als nieuwe management ideeën is technologie niet waardenvrij. We zijn er echter als adviseurs, veranderaars en managers veel minder in getraind om die onderliggende ideologische posities te herkennen en ons daarin ook bewust te zijn van onze eigen bril. Zijn we inmiddels dusdanig beïnvloed dat we technologisch deterministisch denken? Of kunnen we ook onze sociaal constructivistische bril gebruiken?

Kun je technologieën doorgronden zonder dat je zelf een technoloog bent?

De hamvraag is natuurlijk: kun je eigenlijk technologieën doorgronden zonder dat je zelf een technoloog bent? Jazeker! Je hoeft niet zelf een technoloog te zijn om technologische droombeelden te herkennen en daarmee de narratieven in context te plaatsen. Je hoeft niet te weten hoe blockchain precies werkt, als je kunt herkennen dat het een technologie is die technologen in staat stelt om hun droom van een decentraal internet in leven te houden. Daarvoor moet je leren hoe de verhalen over de betreffende technologie in elkaar zitten.

Dat is precies wat de technologie expeditie ‘Kritisch denken over technologie’ biedt: een raamwerk om naar nieuwe technologie te leren kijken. Iets dat tot de nieuwe vaardigheden van adviseurs, veranderaars en managers behoort, of je nu al wel of niet bekend bent met de technologieën uit het innovatie rad van Gartner, dat trouwens lang niet compleet is!

Zelf je eigen denken over de rol van technologie binnen organisatie en maatschappij stimuleren en verbreden? Lees dan meer over de opleiding Online Expeditie – Kritisch denken over technologie.

Er was een tijd dat ik mij in juni 2 of 3 dagen onderdompelde in het drukke BorderSession festival in het Theater aan het Spui. Een festival voor, door en met de Haagse technologie startup-scene en veel inspirerende internationale sprekers. Lezingen, workshops, ateliers en hackathons wisselden elkaar af. De, lang niet altijd even informatieve, beschrijvingen in het programma maakten dat ik regelmatig ergens terecht kwam waarvan ik me vooraf geen voorstelling had kunnen maken. Wat er ook gebeurde het was altijd leuk en inspirerend en zette aan tot reflectie en nadenken. Vooral ook omdat we, collega Brechtje Kessener en ik, terecht kwamen in een wereld die niet dagelijks de onze was en is. 

Trends in technologie

Als je dat een aantal jaren op rij doet zie je ook trends in technologie langskomen en langzaam verschuiven. Er waren jaren met veel 3D en 4D toepassingen, jaren met veel aandacht voor data, jaren waar te pas en te onpas de blockchain opdook.

Het interessante hiervan was ook dat de organisatie niet selecteerde op een ideologische positie in het technologie landschap. Dat maakte dat er het ene moment zwaar werd ingezet op privacy en informatie-overload en in een volgende sessie een app gepresenteerd werd, waardoor je via je mobiel bestookt zou worden met marktplaats advertenties uit de omgeving waarin je je bevond.

Ik kon af en toe heel enthousiast worden over iets dat langskwam. Dan dacht ik ‘dat wil ik ook’ of ‘hé in de gaten houden, want dat zou ook wel eens iets voor mij/ons kunnen worden’. Maar ook heel vaak, zoals met de app die ik noemde en sommige blockchain oplossingen dacht ik ‘doelzoekende technologie’.

In onze programma’s vragen we deelnemers vaak om een technologie rad te maken; cirkels met van binnen naar buiten gerangschikte technologieën die nu impactvol zijn, tot aan degene die in de toekomst van betekenis zouden kunnen zijn voor de eigen organisatie. Onderstaande versie van Gartner onderscheidt ook nog driesegmenten; Business enablers, Productivity revolution en Interfaces and experiences.

Dat is een lastige opdracht, want het vraagt van jou als adviseur, veranderaar of manager dat je op je netvlies hebt wat er op het gebied van technologie allemaal beschikbaar is. Bovendien moet je al die opkomende technologieën kunnen verbinden met de impact op je eigen organisatie. Het doet een flink beroep op je vermogen tot kritisch denken om, voordat je besluit om ergens mee aan de slag te gaan, te doorzien wat het effect en vooral de onbedoelde neveneffecten van die technologie zijn.

Hoe krijgt een idee voet aan de grond?

In de praktijk zie je dat het met de ingebruikname van technologie net zo gaat als met het overnemen van management ideeën. Vaak sneuvelen op zich waardevolle ideeën ten koste van minder waardevolle, omdat die laatste :

a) een groter toegankelijkheid hebben (het idee wordt zo aantrekkelijk verpakt dat het direct herkent wordt en begrepen wordt) en

b) ze een praktische relevantie hebben (het idee kan eenvoudig worden ingezet om op korte termijn tot resultaat te leiden).

Door Heusinkveld (in de Waal 2020) worden nog een aantal criteria geformuleerd die bepalen of een idee wel of niet voet aan de grond krijgt:

  • Eliminatie: het nieuwe idee moet in staat zijn het voorgaande te elimineren, want niet alles kan aandacht krijgen. Dat gebeurt vaak door erop te wijzen dat het andere niet heeft gewerkt.
  • Vervagen: sommige ideeën vervagen langzaam. Ze worden niet meer als nieuw gezien en misschien ten onrechte gekoppeld aan het predicaat mislukt omdat er fouten zijn gemaakt bij de invoering.
  • Collectief ongemak: de angst om achterop te raken maakt dat het nieuwe idee omarmt wordt om vooruit te komen.
  • Hardnekkige tegenstellingen: de pendelbewegingen in organisaties worden ondersteund door nieuwe ideeën.

Maar de allerbelangrijkste is natuurlijk:

  • Als de buren het doen gaan wij het ook doen. Dat versnelt een idee enorm. Van een idee wordt het de nieuwe norm en daarmee de nieuwe werkelijkheid. Bij technologie zie je iets soortgelijks.

Net als nieuwe management ideeën is technologie niet waardenvrij. We zijn er echter als adviseurs, veranderaars en managers veel minder in getraind om die onderliggende ideologische posities te herkennen en ons daarin ook bewust te zijn van onze eigen bril. Zijn we inmiddels dusdanig beïnvloed dat we technologisch deterministisch denken? Of kunnen we ook onze sociaal constructivistische bril gebruiken?

Kun je technologieën doorgronden zonder dat je zelf een technoloog bent?

De hamvraag is natuurlijk: kun je eigenlijk technologieën doorgronden zonder dat je zelf een technoloog bent? Jazeker! Je hoeft niet zelf een technoloog te zijn om technologische droombeelden te herkennen en daarmee de narratieven in context te plaatsen. Je hoeft niet te weten hoe blockchain precies werkt, als je kunt herkennen dat het een technologie is die technologen in staat stelt om hun droom van een decentraal internet in leven te houden. Daarvoor moet je leren hoe de verhalen over de betreffende technologie in elkaar zitten.

Dat is precies wat de technologie expeditie ‘Kritisch denken over technologie’ biedt: een raamwerk om naar nieuwe technologie te leren kijken. Iets dat tot de nieuwe vaardigheden van adviseurs, veranderaars en managers behoort, of je nu al wel of niet bekend bent met de technologieën uit het innovatie rad van Gartner, dat trouwens lang niet compleet is!

Zelf je eigen denken over de rol van technologie binnen organisatie en maatschappij stimuleren en verbreden? Lees dan meer over de opleiding Online Expeditie – Kritisch denken over technologie.