Mail ons

Overzicht

Waar blijft mijn geld?

Blogpost 30 Nov 2021

Over de masterclass ‘New Finance: de gevolgen van digitalisering’ van Martijn van der Linden

Ik noem het altijd een goed bewaard geheim: de Sioo Masterclasses. Voor een symbolisch bedrag van 75 euro kun je je bij Sioo vier keer per jaar een vrijdagochtend laven aan een bron van kennis over uiteenlopende thema’s. De formule is steeds hetzelfde: we luisteren met een stuk of 100 deelnemers met gespitste oren naar een gerenommeerde spreker die onderzoek doet in zijn vakgebied en met ons de nieuwste wetenschappelijke inzichten deelt. En hoewel we met veel zijn is er altijd ruimte tijdens de sessie om verdiepende vragen te stellen of een casus voor te leggen. Na de masterclass wordt ons nog een gezamenlijke lunch aangeboden en dat maakt het ook meteen tot een gezellige netwerkbijeenkomst.

Oké, de formule is dus hetzelfde. Maar de thema’s zijn steeds heel uiteenlopend. Soms in het hart van ons vak (leiderschap, veranderkunde, organisatiekunde, advieskunde) en dan kunnen we gemakkelijk de vertaalslag maken naar onze veranderopgaves. En soms moeten we met zijn allen nog meer stretchen om te duiden wat een nieuwe ontwikkeling betekent voor de maatschappij, voor ons leven, voor ons werk en voor ons vak.

Dat laatste was deze ochtend het geval. En dat is meteen een oproep aan de lezers van deze blog:

Wat is jouw inschatting van de impact van de opkomst van crypto currency op de maatschappij, op onze veranderopgaves en op ons vak? En, nog een leuke vraag, die een deelnemer stelde: wat kunnen we vanuit veranderkundig oogpunt leren over de (onderschatte) snelle opkomst van crypto currency versus het starre vasthouden aan het bestaande bancaire systeem?

Martijn van der Linden, lector New Finance aan de Haagse Hogeschool en voorzitter van Stichting Our New Economy, heeft ons deze ochtend stap voor stap meegenomen in de wondere wereld van het geld en het bancaire systeem.  Zelf is hij gemotiveerd geraakt voor dit onderwerp toen hij bij ING werkte en de crisis van 2007 uitbrak. Niemand van zijn collega’s kon op dat moment goed uitleggen wat de oorzaken van deze crisis waren. Dat heeft hem aan het denken gezet. En het heeft gemaakt dat hij onderzoek is gaan doen naar het huidige bancaire systeem en ideeën voor alternatieve bancaire systemen. Hieronder deel ik een aantal van de vele eyeopeners die ik tijdens de masterclass beleefde.

Eyeopener 1 : Banken zijn geldscheppers. Zij creëren geld uit schuld.

Er zijn twee soorten geld vandaag de dag het meest belangrijk: chartaal geld en giraal geld. Op dit moment werken we al voor 90% met giraal geld. Geld, waar geen fysieke vorm van bestaat, maar alleen in de registratie van een bank bestaat. Het wordt van jouw bank naar mijn bank overgemaakt zonder dat er daadwerkelijk iets fysieks vervoerd wordt van de ene locatie naar de andere. Chartaal geld bestaat dus bijna niet meer. Het drukken van biljetten is niet de manier om geld te scheppen, mocht iemand dat nog denken. Nou ja, een klein beetje nog maar. Er komt vooral geld bij door de kosten van de hypotheken en leningen die worden afgesloten. Daarmee hebben banken een monopolie op het creëren van geld. Hoe dat zit toonde Martijn ons met dit filmpje over de magie van geldschepping:

Eyeopener 2: De crisis van 2007-2009 heeft de opkomst van de crypto een boost gegeven. En trouwens ook aan de opkomst van populisme.

We weten het allemaal nog: de financiële crisis die in 2007 ontstond. Banken hadden er in onze ogen een potje van gemaakt en dreigden failliet te gaan. Maar omdat ons hele geldstelsel, ons betalingsverkeer, compleet leunde op de banken, konden de centrale banken en de overheid dat niet laten gebeuren. Tot ontsteltenis van veel burgers kwam de overheid de banken financieel tegemoet, zij werden gered van een faillissement. Daardoor ontstond er een gevoel van onrechtvaardigheid bij veel mensen. Zij gingen op zoek naar andere manieren om hun geld te stallen en ermee te betalen. Voilà, de interesse voor de cryptomunten nam enorm toe. Datzelfde gevoel van onrechtvaardigheid leidde ook tot een deuk in het vertrouwen in de overheid. Dat gaf ruimte voor populistische ideeën en we zagen een aantal politieke partijen daarvan profiteren.

Eyeopener 3: Facebook is de gamechanger geweest voor CBDC

De centrale banken DNB en ECB hebben zich sinds de opkomst van de cryptomunten verdiept in het idee van CBDC: ‘Central Bank Digital Currency’. Centrale banken drukken nog wel een beetje geld, zodat consumenten contant kunnen betalen, maar er is steeds minder behoefte aan fysieke munten en bankbiljetten. Centrale banken zouden een eigen cryptomunt kunnen uitgeven: de digitale euro. Een mooi alternatief voor de honderden cryptomunten die er al zijn.

Maar de centrale banken wilden er nog niet zo aan. In 2017 publiceerde de ECB nog een rapport waarin zij zich uitsprak tegen de installatie van zo’n digitale euro: de rol van cryptomunten zou erg beperkt blijven in de wereld. Er ontstond sinds de introductie van de bitcoin wel steeds meer reuring rond cryptomunten en er waren steeds meer gebruikers, maar er was geen sprake van een explosieve groei. Het zou wel eens een bubble kunnen zijn.

Totdat Facebook in 2019 aankondigde dat zij ieder van haar gebruikers toegang zou geven tot een wallet met 10 Libra (later de Diem), de door Facebook uit te geven cryptomunt. Dat was de gamechanger! Ineens zouden bijna 3 miljard consumenten digitaal geld in hun smartphones hebben. Dat zou en masse uitgegeven worden zonder dat daar een bank aan te pas kwam. De regulering van het bancaire systeem via de centrale banken, (tegengaan van witwassen, voorkomen van te hoge leningen, enz.) zou zijn grip op het systeem verliezen. In 2020 kondigde De Nederlandse Bank aan dat zij wel degelijk in stappen zou werken aan de invoering van de digitale euro!

Eyeopener 4: Waar blijft mijn geld? Voortaan weer gewoon in mijn portemonnee! Net als vroeger…nou ja bijna dan!

De cryptomunt staat in zekere zin heel dicht bij het fysieke geld (bankbiljetten en munten). Je hebt beschikking tot geld, je kunt geld aan iemand anders geven, zonder dat je daarvoor een bank nodig hebt, je hebt het zelf – digitaal – op zak. Net als bij chartaal geld: als er banken omvallen, dan heb jij je geld nog gewoon in the pocket. Je hebt het zelf in je bezit. Alsof je het in een mooie leren portemonnee hoort rammelen of er af en toe naar kan kijken als je je matras optilt. Alleen zoek je je geld nu op een andere plek: in een app op je smartphone, een digitale wallet. Zo ziet jouw portemonnee er in de toekomst (mogelijk) uit:

Klinkt allemaal fantastisch, toch?

Waarom ik dan nog geen crypomunten heb? Oeps! Tja, ik vind het nog wel spannend om erin te stappen. Hoe gaat het met de koersen? Wat als ik mijn wachtwoord niet meer weet? En welke van al die verschillende cryptomunten moet ik dan kiezen? Of zal ik erop wachten totdat de ECB de digitale euro gaat uitgeven? Of heb ik dan juist een boot gemist? Hoe kijken jullie daarnaar?

Binnenkort zo’n masterclass van Sioo op vrijdagochtend meemaken?
Op 25 maart 2022 geeft oud-rector Roel in ’t Veld een masterclass
Op 20 mei 2022 geeft Erik van de Loo zijn masterclass

Over de masterclass ‘New Finance: de gevolgen van digitalisering’ van Martijn van der Linden

Ik noem het altijd een goed bewaard geheim: de Sioo Masterclasses. Voor een symbolisch bedrag van 75 euro kun je je bij Sioo vier keer per jaar een vrijdagochtend laven aan een bron van kennis over uiteenlopende thema’s. De formule is steeds hetzelfde: we luisteren met een stuk of 100 deelnemers met gespitste oren naar een gerenommeerde spreker die onderzoek doet in zijn vakgebied en met ons de nieuwste wetenschappelijke inzichten deelt. En hoewel we met veel zijn is er altijd ruimte tijdens de sessie om verdiepende vragen te stellen of een casus voor te leggen. Na de masterclass wordt ons nog een gezamenlijke lunch aangeboden en dat maakt het ook meteen tot een gezellige netwerkbijeenkomst.

Oké, de formule is dus hetzelfde. Maar de thema’s zijn steeds heel uiteenlopend. Soms in het hart van ons vak (leiderschap, veranderkunde, organisatiekunde, advieskunde) en dan kunnen we gemakkelijk de vertaalslag maken naar onze veranderopgaves. En soms moeten we met zijn allen nog meer stretchen om te duiden wat een nieuwe ontwikkeling betekent voor de maatschappij, voor ons leven, voor ons werk en voor ons vak.

Dat laatste was deze ochtend het geval. En dat is meteen een oproep aan de lezers van deze blog:

Wat is jouw inschatting van de impact van de opkomst van crypto currency op de maatschappij, op onze veranderopgaves en op ons vak? En, nog een leuke vraag, die een deelnemer stelde: wat kunnen we vanuit veranderkundig oogpunt leren over de (onderschatte) snelle opkomst van crypto currency versus het starre vasthouden aan het bestaande bancaire systeem?

Martijn van der Linden, lector New Finance aan de Haagse Hogeschool en voorzitter van Stichting Our New Economy, heeft ons deze ochtend stap voor stap meegenomen in de wondere wereld van het geld en het bancaire systeem.  Zelf is hij gemotiveerd geraakt voor dit onderwerp toen hij bij ING werkte en de crisis van 2007 uitbrak. Niemand van zijn collega’s kon op dat moment goed uitleggen wat de oorzaken van deze crisis waren. Dat heeft hem aan het denken gezet. En het heeft gemaakt dat hij onderzoek is gaan doen naar het huidige bancaire systeem en ideeën voor alternatieve bancaire systemen. Hieronder deel ik een aantal van de vele eyeopeners die ik tijdens de masterclass beleefde.

Eyeopener 1 : Banken zijn geldscheppers. Zij creëren geld uit schuld.

Er zijn twee soorten geld vandaag de dag het meest belangrijk: chartaal geld en giraal geld. Op dit moment werken we al voor 90% met giraal geld. Geld, waar geen fysieke vorm van bestaat, maar alleen in de registratie van een bank bestaat. Het wordt van jouw bank naar mijn bank overgemaakt zonder dat er daadwerkelijk iets fysieks vervoerd wordt van de ene locatie naar de andere. Chartaal geld bestaat dus bijna niet meer. Het drukken van biljetten is niet de manier om geld te scheppen, mocht iemand dat nog denken. Nou ja, een klein beetje nog maar. Er komt vooral geld bij door de kosten van de hypotheken en leningen die worden afgesloten. Daarmee hebben banken een monopolie op het creëren van geld. Hoe dat zit toonde Martijn ons met dit filmpje over de magie van geldschepping:

Eyeopener 2: De crisis van 2007-2009 heeft de opkomst van de crypto een boost gegeven. En trouwens ook aan de opkomst van populisme.

We weten het allemaal nog: de financiële crisis die in 2007 ontstond. Banken hadden er in onze ogen een potje van gemaakt en dreigden failliet te gaan. Maar omdat ons hele geldstelsel, ons betalingsverkeer, compleet leunde op de banken, konden de centrale banken en de overheid dat niet laten gebeuren. Tot ontsteltenis van veel burgers kwam de overheid de banken financieel tegemoet, zij werden gered van een faillissement. Daardoor ontstond er een gevoel van onrechtvaardigheid bij veel mensen. Zij gingen op zoek naar andere manieren om hun geld te stallen en ermee te betalen. Voilà, de interesse voor de cryptomunten nam enorm toe. Datzelfde gevoel van onrechtvaardigheid leidde ook tot een deuk in het vertrouwen in de overheid. Dat gaf ruimte voor populistische ideeën en we zagen een aantal politieke partijen daarvan profiteren.

Eyeopener 3: Facebook is de gamechanger geweest voor CBDC

De centrale banken DNB en ECB hebben zich sinds de opkomst van de cryptomunten verdiept in het idee van CBDC: ‘Central Bank Digital Currency’. Centrale banken drukken nog wel een beetje geld, zodat consumenten contant kunnen betalen, maar er is steeds minder behoefte aan fysieke munten en bankbiljetten. Centrale banken zouden een eigen cryptomunt kunnen uitgeven: de digitale euro. Een mooi alternatief voor de honderden cryptomunten die er al zijn.

Maar de centrale banken wilden er nog niet zo aan. In 2017 publiceerde de ECB nog een rapport waarin zij zich uitsprak tegen de installatie van zo’n digitale euro: de rol van cryptomunten zou erg beperkt blijven in de wereld. Er ontstond sinds de introductie van de bitcoin wel steeds meer reuring rond cryptomunten en er waren steeds meer gebruikers, maar er was geen sprake van een explosieve groei. Het zou wel eens een bubble kunnen zijn.

Totdat Facebook in 2019 aankondigde dat zij ieder van haar gebruikers toegang zou geven tot een wallet met 10 Libra (later de Diem), de door Facebook uit te geven cryptomunt. Dat was de gamechanger! Ineens zouden bijna 3 miljard consumenten digitaal geld in hun smartphones hebben. Dat zou en masse uitgegeven worden zonder dat daar een bank aan te pas kwam. De regulering van het bancaire systeem via de centrale banken, (tegengaan van witwassen, voorkomen van te hoge leningen, enz.) zou zijn grip op het systeem verliezen. In 2020 kondigde De Nederlandse Bank aan dat zij wel degelijk in stappen zou werken aan de invoering van de digitale euro!

Eyeopener 4: Waar blijft mijn geld? Voortaan weer gewoon in mijn portemonnee! Net als vroeger…nou ja bijna dan!

De cryptomunt staat in zekere zin heel dicht bij het fysieke geld (bankbiljetten en munten). Je hebt beschikking tot geld, je kunt geld aan iemand anders geven, zonder dat je daarvoor een bank nodig hebt, je hebt het zelf – digitaal – op zak. Net als bij chartaal geld: als er banken omvallen, dan heb jij je geld nog gewoon in the pocket. Je hebt het zelf in je bezit. Alsof je het in een mooie leren portemonnee hoort rammelen of er af en toe naar kan kijken als je je matras optilt. Alleen zoek je je geld nu op een andere plek: in een app op je smartphone, een digitale wallet. Zo ziet jouw portemonnee er in de toekomst (mogelijk) uit:

Klinkt allemaal fantastisch, toch?

Waarom ik dan nog geen crypomunten heb? Oeps! Tja, ik vind het nog wel spannend om erin te stappen. Hoe gaat het met de koersen? Wat als ik mijn wachtwoord niet meer weet? En welke van al die verschillende cryptomunten moet ik dan kiezen? Of zal ik erop wachten totdat de ECB de digitale euro gaat uitgeven? Of heb ik dan juist een boot gemist? Hoe kijken jullie daarnaar?

Binnenkort zo’n masterclass van Sioo op vrijdagochtend meemaken?
Op 25 maart 2022 geeft oud-rector Roel in ’t Veld een masterclass
Op 20 mei 2022 geeft Erik van de Loo zijn masterclass