Mail ons

Overzicht

Waarom nederigheid loont: wat ons brein kan helpen in complexe en onzekere situaties

Blogpost 25 May 2020

De COVID-19-pandemie ontwortelt ons. De lockdownmaatregelen zorgen voor maatschappelijke onrust en we zien het (inter)nationale debat verharden door gevoelens van boosheid, angst en hulpeloosheid. In het vorige deel op basis van de white paper van BrainCompass gingen we in op de drie gebruikelijke strategieën die ons brein hanteert om tot handelen over te gaan en bespraken we de complicaties daarvan in onbekende complexe situaties als de huidige crisis.

Tijd om verder in te gaan op mogelijke oplossingen en om uit te zoomen.

Mentaliseren

Mentaliseren is afgeleid van Mentalization-based treatment (MBT), een vorm van psychotherapie. Het wordt door Peter Fonagy en Anthony Bateman gedefinieerd als: “the process by which we implicitly and explicitly interpret the actions of oneself and others as meaningful on the basis of intentional mental states”. Met andere woorden: we zullen moeten proberen te mentaliseren (ons in te leven in) wat er in de gedachten van de ander omgaat zodat we inzicht krijgen in de ware intenties achter het gedrag van de ander.

Door oprecht geïnteresseerd te zijn in de intenties van anderen (in plaats van onze eigen ideeën daarover op de ander te projecteren), ontwikkelen we een open mindset en realiseren we waarom andere mensen doen wat ze doen. Hierdoor ontstaat wederzijds vertrouwen wat ons helpt om onzekerheid, tegenslag en falen de baas te zijn. Op maatschappelijk niveau bouwen we weerbaarheid, omdat we betekenisvolle relaties hebben ontwikkeld op basis van een fundamenteel respect voor en begrip van het perspectief van de ander. Het zorgt ervoor dat we verbonden blijven en sterkt de overtuiging (het vertrouwen) dat we hier samen doorheen komen.

Daarnaast helpt mentaliseren ons ook om empathisch te zijn. Naar onszelf en naar anderen. Op het moment dat we ons realiseren dat wij (en de ander) er alles aan doen om deze uitdagende situatie het hoofd te bieden binnen de randvoorwaarden die er zijn, ontstaat er ruimte voor begrip en vergeving voor als wij (en anderen) fouten maken. En fouten zullen er genoeg gemaakt worden. Want als dat niet zo zou zijn, proberen we niet hard genoeg.

Extra tip (voor de media): dit betekent dat je de kwaliteit om complexe, technische inzichten en argumenten voor het grote publiek toegankelijk te maken, in kan zetten om ons hier doorheen te helpen. Wees nieuwsgierig naar de gedachtegang van de experts die werkelijk bij de besluitvorming betrokken zijn. Help ze hun verhaal te vertellen, draagvlak te creëren en geef ze een platform om een beweging op gang te brengen. Het is je rol om uit te dagen als je alternatieve oplossingen ziet die duidelijk beter zijn dan waar we nu mee bezig zijn. Maar zolang die niet beschikbaar zijn, houd alsjeblieft op met het afleidende vragen over ‘Maar kan dit ook?’ ‘Wat als’ en ‘Wat kan er nog meer?’. Gebruik de kracht die hebt om wat meewind voor het leiderschap te genereren.

Bias voor het negatieve 

Mensen, stop de drang om continu op de hoogte (willen) zijn van de laatste getallen en ontwikkelingen rondom deze virusuitbraak. We weten dat ons brein negatieve gebeurtenissen zwaarder weegt dan positieve gebeurtenissen. Zelfs als ze gelijk zijn in impact. Negatief nieuws maakt ons dus verdrietiger dan even heftig positief nieuws ons blij maakt.

Vanuit evolutionair perspectief is dit logisch: het is handig om te onthouden welk besje dat je gegeten hebt je ziek maakt. Het is minder belangrijk om te onthouden welke besjes extra lekker zijn ten opzichte van de rest.

Graag deel ik een persoonlijk voorbeeld om te laten zien wat dit voor impact heeft. Ik ben de trotse vader van een een paar maanden oude zoon. Dit betekent dat we op dit moment hard bezig zijn (of in ieder geval proberen) om hem een gezond eet-, speel-, rust- en slaapritme aan te leren. Sommige dagen lukt dat beter dan andere.

De bias voor het negatieve zorgt ervoor dat we met regelmaat onzeker worden over de lijn die we in onze opvoeding gekozen hebben. Op een slechte dag ontstaat de drang om alles over een compleet andere boeg te gooien. Dit negatieve gevoel wordt niet gecompenseerd door de dagen die wel goed gaan. Terwijl, als je eerlijk bent, blijkt dat hij zich het overgrote deel van de tijd fantastisch ontwikkelt.

Als je uitzoomt (en een beetje meer slaapt zodat je wat beter kunt nadenken) realiseer je dat dagelijkse gebeurtenissen en ervaringen niets zeggen over hoe goed het met hem gaat. Je moet naar de trend kijken; en die is alleen te zien als je wekelijks of zelfs tweewekelijks reflecteert.

Welke les kunnen we leren?

Put je amygdala (het emotionele onderdeel van het brein dat zich met name bezighoudt met het verwerken van negatieve prikkels) niet uit door jezelf onder te dompelen in elk individuele dataset die voorbijkomt. Door je amygdala te ontlasten komt er weer rust en ruimte om te genieten van de onverwachte mooie dingen om je heen. Zoals dat je nu kunt ontbijten met het hele gezin omdat je niet vroeg de deur uit hoeft. Of dat je eindelijk kunt genieten van een lunch met een broodje kip met guacamole doordrongen van knoflook omdat je volgende klantafspraak toch virtueel is.

Samen met BrainCompass heeft Sioo nu ook een kort en intensief (online) coachingstraject ontwikkeld ‘Doelgericht groeien in jouw professionele rol’. Op basis van een DNA-analyse, ontwikkelingsassessment en coachinggesprekken zal je meer inzicht krijgen in wat voor jou helpende en blokkerende automatische gedagspatronen zijn.

De COVID-19-pandemie ontwortelt ons. De lockdownmaatregelen zorgen voor maatschappelijke onrust en we zien het (inter)nationale debat verharden door gevoelens van boosheid, angst en hulpeloosheid. In het vorige deel op basis van de white paper van BrainCompass gingen we in op de drie gebruikelijke strategieën die ons brein hanteert om tot handelen over te gaan en bespraken we de complicaties daarvan in onbekende complexe situaties als de huidige crisis.

Tijd om verder in te gaan op mogelijke oplossingen en om uit te zoomen.

Mentaliseren

Mentaliseren is afgeleid van Mentalization-based treatment (MBT), een vorm van psychotherapie. Het wordt door Peter Fonagy en Anthony Bateman gedefinieerd als: “the process by which we implicitly and explicitly interpret the actions of oneself and others as meaningful on the basis of intentional mental states”. Met andere woorden: we zullen moeten proberen te mentaliseren (ons in te leven in) wat er in de gedachten van de ander omgaat zodat we inzicht krijgen in de ware intenties achter het gedrag van de ander.

Door oprecht geïnteresseerd te zijn in de intenties van anderen (in plaats van onze eigen ideeën daarover op de ander te projecteren), ontwikkelen we een open mindset en realiseren we waarom andere mensen doen wat ze doen. Hierdoor ontstaat wederzijds vertrouwen wat ons helpt om onzekerheid, tegenslag en falen de baas te zijn. Op maatschappelijk niveau bouwen we weerbaarheid, omdat we betekenisvolle relaties hebben ontwikkeld op basis van een fundamenteel respect voor en begrip van het perspectief van de ander. Het zorgt ervoor dat we verbonden blijven en sterkt de overtuiging (het vertrouwen) dat we hier samen doorheen komen.

Daarnaast helpt mentaliseren ons ook om empathisch te zijn. Naar onszelf en naar anderen. Op het moment dat we ons realiseren dat wij (en de ander) er alles aan doen om deze uitdagende situatie het hoofd te bieden binnen de randvoorwaarden die er zijn, ontstaat er ruimte voor begrip en vergeving voor als wij (en anderen) fouten maken. En fouten zullen er genoeg gemaakt worden. Want als dat niet zo zou zijn, proberen we niet hard genoeg.

Extra tip (voor de media): dit betekent dat je de kwaliteit om complexe, technische inzichten en argumenten voor het grote publiek toegankelijk te maken, in kan zetten om ons hier doorheen te helpen. Wees nieuwsgierig naar de gedachtegang van de experts die werkelijk bij de besluitvorming betrokken zijn. Help ze hun verhaal te vertellen, draagvlak te creëren en geef ze een platform om een beweging op gang te brengen. Het is je rol om uit te dagen als je alternatieve oplossingen ziet die duidelijk beter zijn dan waar we nu mee bezig zijn. Maar zolang die niet beschikbaar zijn, houd alsjeblieft op met het afleidende vragen over ‘Maar kan dit ook?’ ‘Wat als’ en ‘Wat kan er nog meer?’. Gebruik de kracht die hebt om wat meewind voor het leiderschap te genereren.

Bias voor het negatieve 

Mensen, stop de drang om continu op de hoogte (willen) zijn van de laatste getallen en ontwikkelingen rondom deze virusuitbraak. We weten dat ons brein negatieve gebeurtenissen zwaarder weegt dan positieve gebeurtenissen. Zelfs als ze gelijk zijn in impact. Negatief nieuws maakt ons dus verdrietiger dan even heftig positief nieuws ons blij maakt.

Vanuit evolutionair perspectief is dit logisch: het is handig om te onthouden welk besje dat je gegeten hebt je ziek maakt. Het is minder belangrijk om te onthouden welke besjes extra lekker zijn ten opzichte van de rest.

Graag deel ik een persoonlijk voorbeeld om te laten zien wat dit voor impact heeft. Ik ben de trotse vader van een een paar maanden oude zoon. Dit betekent dat we op dit moment hard bezig zijn (of in ieder geval proberen) om hem een gezond eet-, speel-, rust- en slaapritme aan te leren. Sommige dagen lukt dat beter dan andere.

De bias voor het negatieve zorgt ervoor dat we met regelmaat onzeker worden over de lijn die we in onze opvoeding gekozen hebben. Op een slechte dag ontstaat de drang om alles over een compleet andere boeg te gooien. Dit negatieve gevoel wordt niet gecompenseerd door de dagen die wel goed gaan. Terwijl, als je eerlijk bent, blijkt dat hij zich het overgrote deel van de tijd fantastisch ontwikkelt.

Als je uitzoomt (en een beetje meer slaapt zodat je wat beter kunt nadenken) realiseer je dat dagelijkse gebeurtenissen en ervaringen niets zeggen over hoe goed het met hem gaat. Je moet naar de trend kijken; en die is alleen te zien als je wekelijks of zelfs tweewekelijks reflecteert.

Welke les kunnen we leren?

Put je amygdala (het emotionele onderdeel van het brein dat zich met name bezighoudt met het verwerken van negatieve prikkels) niet uit door jezelf onder te dompelen in elk individuele dataset die voorbijkomt. Door je amygdala te ontlasten komt er weer rust en ruimte om te genieten van de onverwachte mooie dingen om je heen. Zoals dat je nu kunt ontbijten met het hele gezin omdat je niet vroeg de deur uit hoeft. Of dat je eindelijk kunt genieten van een lunch met een broodje kip met guacamole doordrongen van knoflook omdat je volgende klantafspraak toch virtueel is.

Samen met BrainCompass heeft Sioo nu ook een kort en intensief (online) coachingstraject ontwikkeld ‘Doelgericht groeien in jouw professionele rol’. Op basis van een DNA-analyse, ontwikkelingsassessment en coachinggesprekken zal je meer inzicht krijgen in wat voor jou helpende en blokkerende automatische gedagspatronen zijn.